Б.Чойням: Өдрийн цагаар дугхийдэг хүмүүсийн ажлын бүтээмж 15-20 хувь нэмэгддэг

0

Өнгөрсөн долоо хоногийн баасан, бямба гарагт тархи судлалын эрдэмтэд чуулж, сонирхолтой илтгэл тавьж, хэлэлцүүлсэн билээ. Энэ үеэр  АШУҮИС-ийн Биоанагаахын сургуулийн физологийн тэнхмийн багш, анагаах ухааны магистер Б.Чойнямтай өдрийн цагаар дугхийх нь хүний биед ямар эерэг өөрчлөлтийг бий болгодог талаар ярилцлаа. 

-Өдөр түр дугхийх нь хүний биед ямар эерэг нөлөөтэй монголчуудын зарим нь өдөртөө хэдхэн минут дуг хийгээд авдаг шүү дээ?

-Монгол гэлтгүй Хятад, Солонгос гээд Азийн орны ихэнх иргэд цайны цагаараа унтдаг. Тийм дадал, хэмнэлтэй болчихсон байдаг. Учир нь өдрийн цагаар дуг хийх нь хүмүүсийн ажлын бүтээмжийг нэмэгдүүлдэг гэсэн судалгаанд үндэслэж, тийм дадал зуршлыг бий болгосон хэрэг. Хоёр жилийн өмнө өдрийн цагаар унтах нь бодисын солилцоог удаашруулж, чихрийн шижин өвчний эрсдэл нэмэгдүүлдэг гэсэн таамаглал гарч ирсэн. Гэвч эцэстээ энэ нь сөрөг нөлөө маш бага байна гэдгийг эрдэмтэд тогтоосон.  Харин ч эсрэгээрээ өдрийн цагаар унтахаар хүний биеийн хүчний болон оюуны ажлын бүтээмж нэмэгддэг.  Хүний бие махьбод ажиллаад ирэхээр ядралтын процесс явагддаг. Өөрөөр хэлбэл, хийж байгаа ажлаас нь гадна гадаад орчны хүчин зүйл, хүн хоорондын харилцаа болоод бусад зүйлээс шалтгаалаас ядратын процесс явагддаг. Ингэхээр ажлын бүтээмж буурах, гүйцэтгэл сулрах асуудал үүсдэг.

Миний хувьд хувь өдрийн цагийн унталт байх нь зөв гэж үздэг. Бид хэд хэдэн байгууллагатай хамтарч, судалгааны ажил хийхээр төлөвлөчихсөн байгаа. Мөн байгууллагууд ч санаачилга гаргаж, ажилчдынхаа дунд хэрэгжүүлж чадвал зарим ажлын байрны бүтээмж нэмэгдэх боломжтой гэж харж байгаа.

-Тодорхой ажлын байрыг сонгож хийсэн судалгаанууд байдаг байх. Ажилчдаа өдрийн цагаар унтуулснаас үүдэж ажлын бүтээмж тэдэн хувиар нэмэгдсэн ч гэдэг юм уу?

-Ийм судалгаануудыг үе шаттайгаар хийсэн байдаг.  Хамгийн анх АНУ Стенфордын Их Сургуульд оюутнуудын дунд судалгаа хийсэн байдаг юм. Оюутнууд шалгалтын үеэр нойргүй их хонодог. Энэ нь дараагийн сурах үйл явцад нөлөөлдөг гэдгийг үндэслэж өдрийн цагаар богино хугацааны нойрсолт хийлгэж үзсэн байдаг. Улмаар дуг хийх үйл явц нь эерэг нөлөөтэй байна гэдгийг судалгаагаар тогтоосон. Мөн Солонгос улсад хийсэн судалгаа ч байдаг. Үүнд Барилгын болоод хүнд механизмын ажилчид, жолооч нарыг хамруулж судалгаа хийсэн ба дуг хийгээд гарсан хүмүүсийн ажлын бүтээмж даруй 15-20 хувиар нэмэгдэж байсан байна. Үндсэндээ тухайн хүний ажлын бүтээмж, ажиллах чадвар нэмэгдэж байна гэсэн үг. Бүр цаашлаад тархины үйл ажиллагааны сэргэлт явагдаж байгаа гэж харж болох юм. Нэн ялангуяа хүний их тархины гадаргын сэргэх үйл явц идэвхижсэнээр аливаа зүйлийг хурдан таниж мэдэх, тогтоох, анхаарал шилжүүлэх хурд сайжрах гэх мэт эерэг үр дүнгүүд гарч байгааг бидний судалгаа харуулсан.

-Тэдэн минут дугхийх нь тохиромжтой гэсэн хэмжээ байгаа юу?

-Хамгийн багадаа 20, ихдээ 40 хүртэл л өдрийн унталтыг хийх ёстой. Хүний тархины амардаг хугацааг тооцоод үзэхээр, 30-40 минутын дараа гүн нойр руу шилжчихдэг. Өөрөөр хэлбэл, 90-110 минутыг нойрны нэг үе хэмээн үздэг ба хөнгөн буюу гүехэн нойрны үед тархи нойрноос сэрэхэд орчиндоо харилцах чадвар сайжирдаг. Гүн нойр руу шилжчихвэл сэрсний дараа тархины гадрын эд эс бүрэн идэхвхжихэд тодорхой хугацаа шаардлагатай болно. Нөгөө хүн маань дуг хийж сэргэх биш бүр нойрмог болж, дахин унтах шаардлагатай болчихно. Хэрвээ тэгвэл ажлын бүтээмжийг бууруулах эрсдэл тулгарах нь мэдээж юм. Нөгөө талдаа 20-30 минут дуг хийгээд сэрэхэд гүн нойрны өмнө сэрж таарч байгаа юм. Түүнийгээ дагаад тухайн хүний ажлын бүтээмж ч нэмэгдэж байдаг. 

-Өдрийн тэдэн цагийн үед түр дугхийвэл зөв гэсэн зүй тогтол бий юу?

-Бүх хүнийг яг тэдэн цагт амарвал зөв гэж хэлэхэд хэцүү. Гадны орнууд их үдийн цайны цагаараа л ажилчдаа амраачихдаг юм билээ. Ихэвчлэн 12:00-13:00 цаг, зарим нь 13:00-14:00 цагийн хооронд ажилчдаа амраадаг, бүр унтуулдаг. Манайд энэ дадлыг бий болгохын тулд нэлээд хугацаа шаардлагатай болох байх. Тэр болтол хүн болгон адилхан цагт дуг хийнэ гэвэл хэцүү л дээ. Өнөө шөнө та нойргүй явчихсан, маргааш нь би нойр дутуу явж гэж бодъё. Энэ хоёр хүнийг нөгөөдөр нь нэг цагт дуг хийлгэвэл адилхан амарна гэсэн үг биш. Ажлын орчин, нөхцөл байдал, тухайн хүний ажиллаж байгаа арга барилаас их шалтгаална. Ямар тохиолдолд өдрийн унталтыг хийх вэ гэдэг асуулт гарч ирж байгаа юм. Тухайн хүн өөрийгөө таньж мэдэх ёстой. Миний гараас ажил гарахгүй байна гэж хүмүүс яриад байдаг. Энэ бол тухайн хүний тархины ажиллах чадвар буурчихсан байна гэсэн үг. Тийм учраас тархины эсээ богино хугацаагаар амраах ёстой. Болж өгвөл тийм зуршилтай болох хэрэгтэй.

Монголчууд нүүдэлчин соёлоосоо улбаалаад хоногийн хэмнэл нь ижил байсан. Орой нар жаргахаар унтаж, нар ургахтай зэрэгцэж босоод л ажлаа хийдэг. Харин өнөөгийн нийгэмд, суурьшмал соёлд шилжсэнээс хойш хүн бүрийн амьдарч байгаа орчин өөрчлөгдчихсөн.  Өөрөөр хэлбэл, тухайн хүн орондоо орсныхоо дараа нэг цаг утсаараа оролдчихоод унтвал чанаргүй нойр болчихож байгаа юм. Хүний нүдний торлог бүрхэвчээр нэвтэрч буй гэрэл тархинд очоод, өдөр, шөнийн заагийг ялгуулж өгч байдаг. Хэрвээ та унтахаасаа өмнө утас ашиглаад, зурагт үзээд, компьютер тоглоод, ямар нэг байдлаар гэрэлд байгаад байвал тархинд чинь шөнө болохгүй байна гэсэн үг. Шөнө болохгүй байгаа тохиолдолд тархи амрахгүй. Магадгүй та орой 22:00 цагт орондоо орчихоод, 23:00 цаг хүртэл утас ширтээд унтлаа. Өглөө 06:00 цагт босоод явбал таны тархи 6 цаг орчим л амарна. Та гэтэл өөрийгөө 7 цаг унтаж амарсан гэж бодож байгаа шүү дээ.  Орчин цагийн нийгэмд нойрын асуудал маш хурцадмал байна. Хүмүүс нарийн ойлголттой болох хэрэгтэй. Тиймээс бид нойрны тэмдэглэл хөтөлдөг дэвтрүүдийг гаргахаар зорьж байгаа. Иргэд хоногт хэдэн цаг унтаж байна, нойр нь чанартай байгаа эсэхээ тэмдэглэж бичээд, өөртөө хяналт тавиад, шаардлагатай тохиолдолд эмчид хандах ёстой юм. Иргэд юунаас болж нойргүйдэлд орчихоод байна вэ гэдгээ илүү ойлгох шаардлагатай байна. Үүнээс болж хөдөлмөрийн бүтээмж ч буурсаар байна.

-Шөнө бүтэн нойроо авсан хүн дугхийх хэрэгтэй юу. Эсвэл нойр дутуу хүн л өдрийн унталт хийх шаардлагатай байна уу?

- Бүтэн нойр гэдгийг шөнө 7, 8 цаг унтах ёстой гэдгээр л ойлгоод байдаг, гэвч чанартай нойрсож байгаа эсэхээ анхаарах хэрэгтэй. Шөнө ойролцоогоор 8 цаг чанартай унтсан хүнд ядрах, нойрмоглох зэрэг шинж бага учир өдрийн цагаар дуг хийх шаардлагагүй. Гэхдээ тухайн хүний амьдарлын хэвшил, ажлын нөхцөл зэрэг нь ихээхэн нөлөөлнө. Шөнө ээлжинд гарч байгаа эмч, сувилагч шөнөжин нойргүй явдаг.  Өөр олон хүн нойргүй хонодог ажилтай шүү дээ. Энэ хүмүүс шөнийн нойрыг өдөр нь нөхнө гэж бодоод байдаг. Харамсалтай нь өдөр нар тусаж байгаа тохиолдолд тархины эс амардаггүй гэж би хэлсэн дээ. Тэгэхээр өдрийн цагаар амарсан ч шөнийн нойр нөхөгддөггүй. Хоногт 8 цаг унтах ёстой гэхээр л  ганцхан шөнө л амрах мэтээр ойлгодог. Хоногийн цагаа хуваарилах хэрэгтэй. Та ажил ихтэй байгаа бол шөнө 5-7 цаг, өдөр нь 30 минутаас 2 цаг хүртлэх хугацаагаар унтчих. 2 цаг гэдэг бол нойрны нэг үе буюу нэг өнгөц, нэг гүн нойр юм. Энэ бол сайн амралт болдог. Монголчууд маань өөрсдийгөө зөв амрааж сурах л хэрэгтэй байна. Мэдээллийн эринд амьдарч байгаа бид цахим орчинд аялж явсаар байтал өөрийгөө хайхрахаа больчихсон. Энэ нь эргээд ажлын бүтээмжийг нь сулруулаад байна.

-Гадаадад бол ажилчдаа өдөр амраадаг соёл тогтчихож. Манайд тийм зүйл байхгүй. Бушуухан өдрийн хоолоо идчихээд, ажлаа хурдан хий л гээд байдаг. Тэгвэл өдөр дугхийдэг соёл тогтоохын тулд байгууллагуудад зөвлөх, таниулах ёстой юм шиг?

-Тийм ээ энэ үнэн, бид одоо судалгааны ажлаа дөнгөж л эхэлж байна. Хэд хэдэн байгууллагатай гэрээ хийгээд явж байгаа. Өдрийн унталт хийх орчин бүрдүүлэхээр судалж байна. Дээрээс нь байгууллагууд ч бидэнтэй хамтарч ажиллах хэрэгцээ байгаа. Хэрвээ өдөр унтах орчныг бий болгочихвол үр дүнг нь судлаад, цааш нь үргэлжлүүлээд хэрэгжүүлээд явах боломжтой. Түүний дараа ямар ажил хийдэг хүмүүс, аль цагт хэдэн минут амрахад биед нь яаж өөрчлөгдөж байна вэ гэдгийг нарийн судалж болно.

-За ярилцлага өгсөнд тань баярлалаа, цаашдын судалгааны ажилд нь амжилт хүсье.

Баярлалаа, танд ч бас амжилт, эрүүл энхийг хүсье.



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд toim.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих


ШИНЭ МЭДЭЭ

С.Мөнгөнчимэг: 22 хоногт 509.6 тэрбум төгрөгийн зээл олгоод байна8 цаг 47 минутын өмнөТАНИЛЦ: Халдвар шинээр бүртгэгдсэн аймгууд9 цаг 47 минутын өмнөЭМЯ: 885 шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, хоёр хүн нас барж, 20 хүний биеийн байдал маш хүнд байна4-13, 11:05ЭВТ ЧУЛУУ ХХК-нь 15 жилийн ойгоо угтаж барилгын салбарт ISO9001, ISO14001, ISO45001 стандартуудыг цогцоор нь нэвтрүүлсэн анхны компани боллоо4-13, 10:50УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдоржийн хамаарал бүхий компаниудад НЭГЖЛЭГ хийжээ4-13, 10:44БАРИМТ: Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүнээр томилогдсон Ж.Эрдэнэбулган хууль бус тогтоол гаргасан уу4-13, 10:32Оюутолгойд Монголын эрх ашгийг хангаж, гэрээг сайжруулах хэлэлцээ эхлэв4-13, 10:16Чөлөөтийн эмэгтэй тамирчид олимпийн дөрвөн эрхтэй боллоо4-13, 10:05Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын нэр дэвших эсэх асуудал хэрхэн цэц дээр очив4-13, 10:00Н.Түвшинбаяраас дахин мэдүүлэг авахад “ТОДОРХОЙ ЗҮЙЛ НЭМЖ ЯРИАГҮЙ“ байна4-13, 9:40Нийслэлээс Увс аймагт очсон хоёр хүнд халдвар илэрчээ4-13, 9:21ЭЕШ-ын бүртгэлийг тавдугаар сарын 5 хүртэл сунгалаа4-13, 9:00Завхан аймгийн Улиастай суманд хатуу хөл хорио тогтоожээ4-13, 8:45Япон улсаас 156 иргэн эх орондоо ирнэ4-13, 8:30Тусгаарлан ажиглах 99 байранд 4739 иргэн байна4-13, 8:15Х.Булгаа: Нийтийн тээврээр зорчих ёсгүй иргэд зорчиж, ачаалал үүсгэж байна4-13, 8:00Засгийн газрын лхагва гарагийн хуралдаанаар дэд сайд Б.Мөнхжинд хариуцлага тооцно4-12, 19:59Хулгайн замаар зорчсон Манлай уяач Д.Даваахүүгийн шинжилгээ эерэг гарч, албадан тусгаарлажээ4-12, 15:57“Оюутолгойн хэлэлцээ ил тод байх ёстой” гэв4-12, 13:46“Дубайн гэрээ”-г буцаах боломж монголчуудад байсан4-12, 13:22Оюутолгойн хэлэлцээгээр “Дуайн гэрээ”-г цуцлах уу?4-12, 13:00Зорчих эрхээ хязгаарлуулсан ялтан тоног төхөөрөмж эвдсэн тул ялыг хорих ялаар сольжээ4-12, 12:06Улсын начин Э.Энхбат БНСУ-д эмчлүүлэхээр явлаа4-12, 11:46Шинжилгээний цэгүүдэд цаг авах шаардлагагүй4-12, 11:15ЭМЯ: 704 шинэ тохиолдол илэрч, гурван хүн нас барлаа4-12, 11:07Зайлшгүй шалтгаанаар орон нутгийг зорих иргэдийг шинжилгээнд хамруулах цэгийн байршил4-12, 10:50Ж.Энхбат: Хөл хорионы дэглэмийг сайтар баримтлуулахын тулд тэгш, сондгойгоор зорчуулахаар болсон4-12, 10:4360-аас дээш насны болон архаг хууч өвчтэй иргэдийг дархлаажуулж эхэллээ4-12, 9:42Энэ долоо хоногт чуулган, байнгын хороод хуралдахгүй4-12, 9:30Э.Өсөхжаргал: Нийслэлийн иргэд хүсвэл орон нутагт газар үнэ төлбөргүй өмчилж авах эрхтэй4-12, 9:20Зүүн аймгуудын нутгаар цас орж, цасан шуурга шуурна4-12, 9:00СҮНЭЭ: ТЭР УИХ-ЫН ГИШҮҮНИЙ НЭРИЙГ ХЭЛЭХ ЮМ УУ, ЯАХ ЮМ?4-11, 13:15Дуучин Б.Батчулуун: Онигоо ярьсан болохоос гэмт хэрэг хийгээгүй4-11, 12:52Худалдаа хөгжлийн банк төрөөс иргэдэд олгож буй 300 мянган төгрөгийг зээлийн төлбөрт суутгаж эхэлжээ4-10, 13:00"Синофарм болон АстраЗенека вакцины хоёр дахь тунг 28-56 хоногийн зайтай хийхэд ямар ч эрсдэлгүй"4-10, 12:45Хөл хорионы үеэр COVID-19 халдварын эсрэг вакцин ХИЙГДЭХГҮЙ4-10, 12:30Гадаадад байгаа иргэд 300.000 төгрөгөө хэрхэн авах вэ4-10, 12:10Харуулын даргаа буудаж зугтаасан цэргүүдийг эрэн хайх ажил үргэлжилж байна4-10, 11:28Өнөөдрөөс дараах 15 салбарын үйл ажиллагаа хэвийн явагдана4-10, 11:15ЭМЯ: 689 шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, дахин нэг хүн нас барж, маш хүнд хүний тоо 22 боллоо4-10, 11:09

NEWS STORY

Popular Tags