Н.Өнөржаргал: Худал хуурмаг, хууль бусыг хүсдэг залуу үе байдаггүй

0

Шинэ үеийн манлайлагч залуус шударга ёсыг юу гэж ойлгодог вэ. Мөн хэрхэн тайлбарлах бол. Энэ талаар  Авлигатай тэмцэх газраас залуучуудын дуу хоолойг сонсох аян өрнүүлж байгаа билээ. Энэ аянд оролцож буй “Book and movieholics” хуудсыг хөгжүүлэгч, кино сонирхогч Н.Өнөржаргал манай буланд уригдаж, “Ноён Смит Вашингтон явсан нь” /1939/ кинонд туссан шударга ёс, үнэт зүйлийн талаар байр сууриа илэрхийллээ. 

ШУДАРГА ЁСНЫ ҮНЭ ЦЭНИЙГ МЭДРҮҮЛСЭН

“Mr.Smith goes to Washington” буюу Ноён Смит Вашингтон явсан нь гэх кино нь Фрэнк Капра хэмээх найруулагчийн маш алдартай бүтээл. АНУ-ын үндэсний кино бүртгэлд бүртгэгдсэн хамгийн анхны 25 киноны нэг. 1939 онд буюу Дэлхийн Хоёрдугаар дайны эхэнд бүтээгдсэн ба тухайн цаг үеийнхээ нөхцөл байдлаас хамаарч маш их хавчлагатай нүүр тулж байсан. Европ тивийн фашист орнуудад уг киног ардчиллыг хэт сурталчилсан гэх шалтгаанаар гаргахыг хориглож байсан. Германд бүслэгдсэн Франц улсад 1942 онд америк кино гаргахыг хориглох үед франц кинотеатрууд энэ киног бүтэн нэг сар тасралтгүй гаргаж байсан юм. Гэхдээ одоо цаг өөр, тус киног ямар ч хориогүй үзэх боломжтой байгаадаа бид баярлах хэрэгтэй.

“Mr.Smith goes to Washington” бол миний үзэж байсан кинонууд дундаас шударга ёсны үнэ цэнэ, нийгэмд бугшсан авлига, болон бусад худал хуурмагийн тухай хамгийн нарийн, хүчтэй гаргаж өгсөн. Киноны үйл явдлын хувьд, товчхондоо, залуучуудын нэгдлийг толгойлдог байсан энгийн нэг америк залуу гэнэтийн байдлаар Сенатын гишүүн болж байгаагаар өрнөдөг.

Эхлээд нэг хүн хээл хахууль өгнө, дараа нь авсан хүн нь өөр хэн нэгнээс нэхнэ, гэх мэтчилэн гинжин хэлхээ шиг зүйл үүсээд, авлига, хээл хахууль гэдэг зүйл нь энгийн үзэгдэл шиг болчихдог.

Харамсалтай нь, Сенат нь түүний хүсэн хүлээсэн шиг байгаагүй. Авлига, хээл хахууль, хэвлэл мэдээллийг худалдаж авах, хуйвалдаан зохиох, гүтгэх гэх мэтчилэн шударга ёсны эсрэг хийгдэж болох бүх үйл тэнд явагдаж байгааг өөрийн биеэр мэдэрдэг.

Гол дүрийн хувьд шударга ёс, ардчилал, эрх чөлөөг чин сэтгэлээсээ эрхэмлэгч хүн бөгөөд түүний өргөн барьсан хүүхдийн лагерь барих төсөл нь сенаторуудад таалагдаагүй учраас түүний эсрэг хуйвалдаан зохиосон байдаг. Харин гол дүр буюу ноён Смит яаж үүний эсрэг тэмцэж байгааг уг кино маш сонирхолтойгоор үзүүлдэг.

Сенат, улс төр гэх мэтчилэн энгийн, өдөр тутмын амьдралаас хол санагдаж байж магадгүй. Гэхдээ яг үнэндээ тийм биш, эсрэгээрээ, шударга бус зүйлтэй хамгийн энгийн, иргэн хүн яаж тэмцэж байгааг бас залуу үе шударга, ардчилсан нийгэмд хэрхэн тэмүүлж байгааг маш сайн харуулдаг. Энэ киноны утга санаа бол маш үнэ цэнэтэй.

ЭХНИЙ ТОМ САНАА БОЛ ГАЖУУДАЛТАЙ АРДЧИЛАЛ

Бид ардчилсан оронд амьдардаг, мэдээж, бахархмаар зүйл. Гэхдээ хэрэгжих ёстой хууль нь хэрэгжихгүйгээр, авлига, хахууль болон бусад төрлийн хууль бус үйлдлүүд энгийн үзэгдэл болтлоо бугшсан нийгэмд бид нарын ардчилал гэж тодорхойлж байгаа зүйл яг бүрэн утгаараа хэрэгжиж чадах уу, үгүй юу гэдэг нь асуудалтай болж эхэлнэ. Энгийн иргэний ямар нэг хууль ёсны эрхийг мөнгө болон эрх мэдлийн нөлөөгөөр дарж байгаа тохиолдолд ардчилал бол ардчилал биш юм аа гэдгийг энэ кино маш сайн, бүр маш сайн харуулсан байдаг.

Шударга бус зүйл тархахдаа амархан ч, шударга зүйл тархахдаа бүр амархан. Яагаад гэвэл, маш олон хүн тийм нийгмийг хүсдэг. 

Ерөнхий боловсролын дунд сургуульд ардчилал гэдэг нь демос буюу иргэн, кратос буюу эрх мэдэл, нийлээд иргэний эрх мэдэл гэсэн утгатай эртний грекээс гаралтай үг гэж заадаг. Гэхдээ хамгийн хөгжилтэй нь юу вэ гэхээр, эртний грект “иргэд” гэдэг нь одоогийн иргэдээс өөр, эртний грект боолууд, нийгмийн доод давхарга, эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд буюу бараг нийгмийн олонх нь иргэн гэж тооцогддоггүй байсан. Тэгвэл энэ кино шударга ёс хэрэгжээгүй тохиолдолд эртний Грекийн ардчилал гэдэг ойлголт, XXI зууны ардчилал гэдэг ойлголт хоёрын хооронд ялгаа байгаа юм уу, гэх маш чухал асуултыг үзэгчээс асуудаг.

АВЛИГА, ХУДАЛ ХУУРМАГ ДАВАМГАЙЛСАН НИЙГЭМД ШУДАРГА ХҮН ТЭНЭГ ХАРАГДДАГ

Хүмүүст өөрийнхөө ажлыг амжуулах, бүтээх олон арга байдаг. Танил тал, мөнгө, эрх мэдлээр сүрдүүлэх гэх мэтчилэн. Улс төрийг бүр хаяад, хүүхдээ цэцэрлэгт оруулах, эмнэлэгт үзүүлэх гэх мэтчилэн энгийн үйл хэрэгт ч миний дээр дурдсан зүйлсийг анзаарч болно.

Эхлээд нэг хүн хээл хахууль өгнө, дараа нь авсан хүн нь өөр хэн нэгнээс нэхнэ, гэх мэтчилэн гинжин хэлхээ шиг зүйл үүсээд, авлига, хээл хахууль гэдэг зүйл нь энгийн үзэгдэл шиг болчихдог. Харин энэ үйл явц дунд шударгаар ажиллах гэж хичээж буй хүмүүс тоглоомын дүрмийг зөрчөөд байгаа юм шиг харагддаг болчихсон. Уг нь бол эсрэгээрээ байх ёстой. Гэхдээ шаардлагатай бол тэнэг харагдах тийм ч муу зүйл биш. Шударга бус зүйл тархахдаа амархан ч, шударга зүйл тархахдаа бүр амархан. Яагаад гэвэл, маш олон хүн тийм нийгмийг хүсдэг. 

Авлига хуулийн хувьд, хувь хүний ёс суртахууны хувьд ч буруу гэдгийг бүгд мэднэ. Хээл хахууль өгч, авч байгаа хүмүүс нь өөрсдөө хүртэл мэдэж байгаа. Авлига гээч зүйл байсаар ирсэн, мөн шударга хүмүүс ч бас байсаар ирсэн. Тиймээс хувь хүн өөрийнхөө ёс суртахууныг ухамсарлаж чадвал тэр нь бусдад маш хүчтэй нөлөө үзүүлдэг гэдгийг энэ кино их сайн харуулдаг. Өөрөөр хэлбэл, Шударга зүйлийн нөлөө нь шударга бусаасаа илүү хүчтэй нөлөөлдөг, өөрийнхөө ёс суртахуунаас бүхнийг эхлүүлэх хэрэгтэй гэсэн санааг илэрхийлж чадсан.

ЗАЛУУСЫН ХҮСЭЛ

Энэ кинонд маш олон тооны жаахан хүүхэд, залуучуудыг гаргадаг. Тэмцэл өрнүүлж байгаа хүмүүс нь бүгд залуучууд байдаг. Худал хуурмаг, хууль бус зүйл хүсдэг залуу үе гэж хэзээ ч байдаггүй, аль ч үеийн залуус өмнөх үеийнхээ алдааг засаж, шинэчлэхийг эрмэлздэг. Тиймээс залуу үеийн идеалыг хайрлах хэрэгтэй. Авлигыг энгийн үзэгдэл мэт болтол бугшуулсан нь бас л алдаа. Дэлхий хаашаа хөдөлж байгааг залуу үе тодорхойлдог.

ХАМТЫН ХҮЧ

Манай гол дүрд маш олон хүмүүс тусалж байгаа нь кинонд гардаг. Хэрэв тэдгээр хүмүүс туслаагүй бол гол дүр маань бууж өгөхөд их ойрхон байдаг. Хэдийгээр 80 жилийн өмнө хийгдсэн кино боловч одоо хэр нь ямар ч улсын ямар ч нийгэмд үзэхэд өөрийн гэсэн үнэ цэнэтэй хэвээрээ байгаа. Энэ киноны хамгийн чухал зүйл нь юу вэ гэвэл, шударга ёсны төлөө тэмцэж байгаа Жефферсон Смит шиг хүмүүс өнөөгийн нийгэмд  маш олон байгаа гэдэг итгэлийг өөрийн эрхгүй төрүүлдэг. Ийм хүмүүс манай улсад ч олширвол авлигыг арилгах, таслан зогсоох, шударга ёсны тогтооход том хүч болж чадна.

П.Хүслэнтуяа



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд toim.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих


ШИНЭ МЭДЭЭ

ФОТО: “Солонгост суралцацгаая” боловсролын үзэсгэлэнд БНСУ-ын Элчин сайд Ли Ё Хун оролцлоо2 цаг 4 минутын өмнөАНУ “ремдесивир”-ийг эмчилгээнд ашиглахыг албан ёсоор зөвшөөрлөө7 цаг 56 минутын өмнөӨвөрхангайн Засаг даргын суудлыг мөнгөөр худалдаж авахаар хөөцөлдөж байна8 цаг 9 минутын өмнөАмны хаалтын коронавирусээс хамгаалах хувийг тогтоожээ9 цаг 27 минутын өмнөБНСУ-ын эмч нар томуугийн эсрэг вакцинжуулалтыг түр зогсоохыг зөвлөжээ9 цаг 40 минутын өмнөШ.Батхүүд найман жилийн хорих ял оноож, Г.Алтан, Э.Сүрэн нарыг цагаатгалаа9 цаг 47 минутын өмнөМАН-ын Удирдах зөвлөлөөс дөрвөн аймгийн Засаг даргыг дэмжжээ9 цаг 57 минутын өмнөГ.Загдааг эхнэрийнх нь хамт өнөөдөр шүүнэ10-23, 9:40Алтанбулагийн хилээр 70 иргэнийг татан авлаа10-23, 9:30Өнөөдөр НИТХ-ын даргаар Ж.Батбаясгаланг батламжилна10-23, 9:20Коронавирус тархсантай холбоотойгоор АНУ БНХАУ-ын эсрэг арга хэмжээ авна гэв10-23, 9:10Өнөөдөр болох үйл явдлууд10-23, 9:00Энэ өдрийн зурхай10-23, 8:50Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ10-23, 8:40Corporate sales: Борлуулалтын ур чадвар нэмэгдүүлэх танхимын сургалтанд урьж байна10-22, 15:33Орхон аймгийн Засаг даргаар Ц.Бат-Энхийг томилно10-22, 15:23Оросын албан тушаалтнууд криптовалюттай эсэхээ мэдүүлдэг болно10-22, 11:40Норвегид коронавирусний шинэ төрөл илэрчээ10-22, 11:30Бразил “COVID-19”-ийн дархлаажуулалтын хөтөлбөртөө Хятадын вакциныг ашиглана10-22, 11:20Ч.Хүрэлбаатар: Бид бусад улс орноос зээл аваад л байх нь зүйтэй10-22, 11:10Өнөөдөр ШУА-ийн дараагийн ерөнхийлөгчийг сонгоно10-22, 11:00300 тэрбумын эх үүсвэрээр наймыг зургаан хувь руу шилжүүлэх хувилбар10-22, 10:50Сайн дурынхныг коронавирусээр зориуд халдаах вакцины туршилтад 44 сая ам.долларыг зарцуулна10-22, 10:45“Монголросцветмет” ТӨҮГ-ын борлуулалтын төлөвлөгөө тасарчээ10-22, 10:40Т.Бадамжунай хаана явна?!10-22, 10:30МАН-ын Удирдах зөвлөл хуралдана10-22, 10:20Сүхбаатар дүүргийг алдана гэдэг Д.Сумъяабазарын муугийнх10-22, 10:10Зургаа дахь оролдлого буюу монголчуудад хаалттай казино байгуулъя10-22, 10:00Энэ сарын 5-нд эхэлсэн Ш.Батхүү, Г.Алтан нарт холбогдох шүүх хурал өнөөдөр ч үргэлжилнэ10-22, 9:50Цэрэг татлага эхэллээ10-22, 9:40ЦЕГ: Төрийн ордны урд хашааг цагдаа мөргөөгүй, зорчигчийн суудалд сууж явсан10-22, 9:30Сингапурт амьсгалаар нь халдвартай эсэхийг нь тодорхойлдог оношлуурыг туршина10-22, 9:20Армени, Азербайжаны байгууллагуудын ивээл дор болох тоглолтуудыг УЕФА түр зогсоожээ10-22, 9:10Өнөөдөр болох үйл явдлууд10-22, 9:00Энэ өдрийн зурхай10-22, 8:50Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ10-22, 8:402-3 өрөөг төлбөртэйгөөр үйл ажиллагаа явуулж ирсэн жишгийг өөрчилж, VIP тасаг болгон шинэчиллээ10-21, 14:08Хүчирхийлэгчийг хөрш нь шүүхийн өмнө гэрчилнэ10-21, 9:40“АСА” баг Улсын циркийг 13 жилийн өмнө ингэж авчээ10-21, 9:30Тусгай үүргийн нислэгээр 256 иргэн эх орондоо ирлээ10-21, 9:20

NEWS STORY

Popular Tags