Төгрөгийн хувь заяа Засгийн газрын гарт бий

0

Монгол төгрөгийн ханш ам.долларын эсрэг өнөөдрийн байдлаар 2853.43 төгрөгтэй тэнцэж байна. Он гарснаас хойш төгрөгийн ханш “ногоон” мөнгөний эсрэг 4 орчим хувиар суларсан гэдгийг төв банкнаас мэдээлж буй. Энэ нь манай улстай ижил уул уурхайгаас хамааралтай улс орнуудтай харьцуулахад харьцангуй багаар унажээ.

Уул уурхайгаасаа хамгийн том баялгийн санг байгуулж чадсан Норвегийн мөнгөн тэмдэгт хүртэл ам.долларын эсрэг энэ жил 17 хувиар суларсан байгаа юм. Гэхдээ төгрөгийн ханш ам.доллартай харьцуулахад дээрх шиг огцом биш ч гэсэн аажмаар суларсаар буй билээ. 2016 оны байдлаар долларын ханш 1960 орчим төгрөгтэй тэнцэж байсан бол өнөөдөр 2800 төгрөгийг давсан. Ер нь бол төгрөгийн ханш долларын эсрэг үргэлж л суларч ирсэн түүхтэй. Тоон статистикийг сөхвөл төгрөгийн ханш 2006 оноос хойших 14 жилийн хугацаанаас 4 жилд нь л долларын эсрэг чангарч, үлдсэн хугацаанд нь жилд дунджаар 9.8 хувиар суларч байжээ.

Тэгвэл төгрөгийн ханш яагаад байнга сулрах чиглэлтэй байна вэ. Үргэлж өсөж буй ханшийн асуудлыг хэрхэн шийдэх вэ гэсэн асуулт гарч ирж байна.

Төгрөгийн ханш алгуур суларсаар ирсэн нь Монголын эдийн засгийн үндсэн суурь, дэд бүтэц төдийлөн өөрчлөгдөөгүй хэвээр байгааг илэрхийлж буй үзүүлэлт билээ

Юуны түрүүнд ханш гэж чухам юу вэ гэдэг ойлголтоо дахин санах хэрэгтэй байх. Энгийнээр бол валютын ханш гэдэг зүйл аливаа эдийн засгийн хувьд “халууны шил”-тэй зүйрлэж болно. Хүний биеийн байдал муудвал халуурдагтай адилаар эдийн засгийн нөхцөл байдал муудвал ханш суларч, халуун нэмэгдэнэ. Мэдээж хүн халуурлаа гээд халууны шилээ хагалах нь үр дүнгүй. Түүний оронд эмнэлэгт үзүүлж, өвчнийг оношлуулж, эмчлүүлснээр халуунаа бууруулна.

Эдийн засаг ч бас үүнтэй адил. Эдийн засаг сайжраад, хөрөнгө оруулалт нэмэгдээд, үйлдвэрлэл хөгжиж экспорт өсвөл ханш тогтвортой буюу аажмаар чангарах чиглэлтэй явах бүрэн боломжтой. Харин эсрэгээрээ эдийн засаг муудаж, экспорт буурч, хөрөнгө оруулалт татарвал төгрөгийн ханшийг “хүчтэй” байлгах талаар бодох ч хэрэггүй биз. Товчхондоо бол долларын ханш өссөн учраас эдийн засаг муудаагүй, эдийн засаг муудаж буй учраас ханш өсдөг гэсэн үг. Тоон статистикаас харахад ч энэ нь нотлогдоно.

Монгол төгрөгийн ханш ам.долларын эсрэг 2006, 2010, 2012, 2017 онуудад чангарч байсан түүхтэй. 2006, 2017 онд Монгол Улс ОУВС-ийн хөтөлбөрт хамрагдаж, хөрөнгө оруулалт, итгэл сэргэснээр төгрөгийн ханш чангарч байсан бол 2010 онд Оюутолгойн гэрээг байгуулж, 2012 онд дэлхийн хөрөнгө оруулагчид Монгол руу шуурч байсан үед төгрөг чангарч байсан билээ. Гэвч манай улс эдийн засаг өсөлттэй, ханш чангарсан, хөрөнгө оруулагчдын итгэл сэргэсэн жилүүдэд бий болсон орлогоо хуримтлуулж чадаагүй.

Хөрөнгө оруулагчдын итгэл сэргэсэн, зээлжих зэрэглэл сайжирсан, эдийн засгийн өсөлт тогтворжсон, инфляц нам дор түвшинд хадгалагдсан гээд эдийн засагт нааштай олон өөрчлөлт гарсан. 

Зөвхөн аль нэг намын бэлэн мөнгөний амлалтыг хэрэгжүүлэх, төсвөө хэт тэлж, үрэлгэн зардал гаргасаар ирсэн бөгөөд тэр хэрээр дараагийн хямралыг “хоосон түрийвчтэй” угтаж, энд тэндээс зээл тусламж хүссээр ирсэн нь гашуун боловч үнэн юм. Энэ бүхний үр дүнд өнөөдрийн төгрөгийн ханшийн дүр төрх тогтон буй болсон гэлтэй. Америкийн нэг доллар Монголын 2860 төгрөгтэй тэнцэнэ. Энэ тийм ч сайн сайхан, бахархууштай үзүүлэлт биш. Гэхдээ Монголын өнөөгийн эдийн засгийн бодит дүр төрх ханшийн толинд ингэж л тусгалаа олж байна.

Төгрөгийн ханшийг өөд татъя гэвэл эдийн засгийн урт хугацааны, тогтвортой, оновчтой бодлого хэрэгтэй. Уул уурхайгаас хэт хамааралтай, өнөөгийн өрөөсгөл эдийн засгийн бүтцийг засаж, үйлдвэрлэлээ хөгжүүлэх, гадагшаа чиглэсэн, нэмүү өртөг бүхий экспортыг дэмжих, гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татах гэх зэргээр дурдаж болно.

Түүнчлэн хэт үрэлгэн, данхар том төсвөөс зайлсхийх, төсвийн алдагдлаа бууруулах, болж өгвөл алдагдалгүй төсөв батлах, бэлэн мөнгөний, популист амлалтуудаас татгалзах учиртай. Товчхондоо нийт эдийн засгийнхаа бүтцийг эрс өөрчилж, сайжруулж байж л төгрөг чангарах суурь нөхцөл бүрдэнэ. Тэрнээс наана Төв банк хэчнээн их долларын валютын нөөцтэй байгаад, хэчнээн их интервэнц хийлээ гээд төгрөгийн ханшийн сулрах трэндийг өөрчилж чадахгүй. Тийм боломж ч байхгүй.

Өнгөрсөн 4 жилийн хугацаанд Монгол Улсын валютын нөөц 4.3 тэрбум ам.долларт хүрч, түүхэн дээд хэмжээндээ хүрсэн. Төлбөрийн тэнцэл 400 гаруй сая ам.долларын ашигтай гарсан. Төсвийн алдагдал буурсан. Эдийн засагт ямар нэгэн “гажуудал” үүсгэх гэнэтийн бодлого, шийдвэр хэрэгжээгүй. Хөрөнгө оруулагчдын итгэл сэргэсэн, зээлжих зэрэглэл сайжирсан, эдийн засгийн өсөлт тогтворжсон, инфляц нам дор түвшинд хадгалагдсан гээд эдийн засагт нааштай олон өөрчлөлт гарсан. Гэхдээ л төгрөгийн ханш алгуур суларсаар ирсэн нь Монголын эдийн засгийн үндсэн суурь, дэд бүтэц төдийлөн өөрчлөгдөөгүй хэвээр байгааг илэрхийлж буй үзүүлэлт билээ. Энэ бол бодлогын шийдвэр гаргагч эрх баригчдын гарт ханшны хувь заяа атгаатай байна гэсэн үг.



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд toim.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих


ШИНЭ МЭДЭЭ

Европт "COVID-19" халдварын тохиолдлын тоо 10 хоногт хоёр дахин нэмэгджээ2 цаг 32 минутын өмнөФОТО: “Солонгост суралцацгаая” боловсролын үзэсгэлэнд БНСУ-ын Элчин сайд Ли Ё Хун оролцлоо10-23, 17:42АНУ “ремдесивир”-ийг эмчилгээнд ашиглахыг албан ёсоор зөвшөөрлөө10-23, 11:51Өвөрхангайн Засаг даргын суудлыг мөнгөөр худалдаж авахаар хөөцөлдөж байна10-23, 11:38Амны хаалтын коронавирусээс хамгаалах хувийг тогтоожээ10-23, 10:20БНСУ-ын эмч нар томуугийн эсрэг вакцинжуулалтыг түр зогсоохыг зөвлөжээ10-23, 10:06Ш.Батхүүд найман жилийн хорих ял оноож, Г.Алтан, Э.Сүрэн нарыг цагаатгалаа10-23, 10:00МАН-ын Удирдах зөвлөлөөс дөрвөн аймгийн Засаг даргыг дэмжжээ10-23, 9:50Г.Загдааг эхнэрийнх нь хамт өнөөдөр шүүнэ10-23, 9:40Алтанбулагийн хилээр 70 иргэнийг татан авлаа10-23, 9:30Өнөөдөр НИТХ-ын даргаар Ж.Батбаясгаланг батламжилна10-23, 9:20Коронавирус тархсантай холбоотойгоор АНУ БНХАУ-ын эсрэг арга хэмжээ авна гэв10-23, 9:10Өнөөдөр болох үйл явдлууд10-23, 9:00Энэ өдрийн зурхай10-23, 8:50Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ10-23, 8:40Corporate sales: Борлуулалтын ур чадвар нэмэгдүүлэх танхимын сургалтанд урьж байна10-22, 15:33Орхон аймгийн Засаг даргаар Ц.Бат-Энхийг томилно10-22, 15:23Оросын албан тушаалтнууд криптовалюттай эсэхээ мэдүүлдэг болно10-22, 11:40Норвегид коронавирусний шинэ төрөл илэрчээ10-22, 11:30Бразил “COVID-19”-ийн дархлаажуулалтын хөтөлбөртөө Хятадын вакциныг ашиглана10-22, 11:20Ч.Хүрэлбаатар: Бид бусад улс орноос зээл аваад л байх нь зүйтэй10-22, 11:10Өнөөдөр ШУА-ийн дараагийн ерөнхийлөгчийг сонгоно10-22, 11:00300 тэрбумын эх үүсвэрээр наймыг зургаан хувь руу шилжүүлэх хувилбар10-22, 10:50Сайн дурынхныг коронавирусээр зориуд халдаах вакцины туршилтад 44 сая ам.долларыг зарцуулна10-22, 10:45“Монголросцветмет” ТӨҮГ-ын борлуулалтын төлөвлөгөө тасарчээ10-22, 10:40Т.Бадамжунай хаана явна?!10-22, 10:30МАН-ын Удирдах зөвлөл хуралдана10-22, 10:20Сүхбаатар дүүргийг алдана гэдэг Д.Сумъяабазарын муугийнх10-22, 10:10Зургаа дахь оролдлого буюу монголчуудад хаалттай казино байгуулъя10-22, 10:00Энэ сарын 5-нд эхэлсэн Ш.Батхүү, Г.Алтан нарт холбогдох шүүх хурал өнөөдөр ч үргэлжилнэ10-22, 9:50Цэрэг татлага эхэллээ10-22, 9:40ЦЕГ: Төрийн ордны урд хашааг цагдаа мөргөөгүй, зорчигчийн суудалд сууж явсан10-22, 9:30Сингапурт амьсгалаар нь халдвартай эсэхийг нь тодорхойлдог оношлуурыг туршина10-22, 9:20Армени, Азербайжаны байгууллагуудын ивээл дор болох тоглолтуудыг УЕФА түр зогсоожээ10-22, 9:10Өнөөдөр болох үйл явдлууд10-22, 9:00Энэ өдрийн зурхай10-22, 8:50Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ10-22, 8:402-3 өрөөг төлбөртэйгөөр үйл ажиллагаа явуулж ирсэн жишгийг өөрчилж, VIP тасаг болгон шинэчиллээ10-21, 14:08Хүчирхийлэгчийг хөрш нь шүүхийн өмнө гэрчилнэ10-21, 9:40“АСА” баг Улсын циркийг 13 жилийн өмнө ингэж авчээ10-21, 9:30

NEWS STORY

Popular Tags