Ц.Батцэнгэл: Вирусийн гаралтай ханиаданд АНТИБИОТИК үйлчлэхгүй, эсрэгээрээ ДАРХЛАА СУЛРУУЛДАГ

0

Улсын нэгдүгээр төв эмнэлгийн уушгины их эмч, Анагаах ухааны магистр, клиникийн профессор Ц.Батцэнгэлээс ханиад томуунаас хэрхэн сэргийлэх, ханиад хүрч, хоолой өвдсөн үед ямар арга хэмжээ авах талаар тодрууллаа. 

НЭГ. Томуугийн вирус –70 хэм хүртэл хүйтэнд үржин халдварлах чадвартай

-Томуу, томуу төст өвчин нь хүний биед ямар шинж тэмдгийг үзүүлдэг талаар тайлбарлаж өгнө үү?

-Томуу, томуу төст өвчин гэдэг нь амьсгалын замын цочмог вирусийн халдварт өвчин.

Хүйтэн сэрүүний улирал буюу хүйтэн агаарын температуртай холбоотойгоор амьсгалын замаар халдварладаг томуу, томуу төст өвчин дэлхий нийтэд түгээмэл тохиолдож бүх хүнийг хамруулан өвчлүүлдэг. Хүмүүсийн хэлдгээр ханиад буюу амьсгалын замаар дамжих цочмог вирусийн халдвар нь агаар дуслын замаар дамжин халддаг. Хамгийн гол нь халдварлах чадвар маш өндөр учраас богино хугацаанд олон хүнийг зэрэг хамруулан өвчлүүлдэг. Жишээ нь 2009 онд дэлхийд тархсан гахайн томуугаар олон хүн нас барж, олон хүн өвчилсөн. Түүнээс гадна 1918 оны Испанийн хар тахал нь дэлхийгээр тархаж 100 сая хүн нас барсан түүхтэй. Мөн 1957 оны Азийн цар тахал гэх мэтчилэн цар тахлуул вирусийн халдвараар олон  хүний амийг авч одож байсан тохиолдлууд байдаг.

Томуу өвчнийг үүсгэдэг А, В, С гэсэн гурван төрлийн вирус байдаг. А хүрээний вирус нь хоруу чанар ихтэй. Амьсгалын замаар нэвтрэн орж, цаашлаад цус руу нэвтэрч, өндөр халууруулдаг онцлогтой. Халуурахдаа 39-42 хүртэл өндөр халуурна. Мөн халдвар хордлогын хам шинж ихтэй. Ингэхдээ бүх биеэр янгинаж өвдөнө. Хамар битүүрнэ. Зогсоо зайгүй ханиалгана. Хамраас цус, ус гоожиж, цээжээр өвдөнө. Үүнээс гадна амьсгалын замыг гэмтээн уушгины гүн рүү орж, уушгины хатгалгаа болж хүндэрдэг.  Ханиад томууны үеэр хатгаа өвчин тусах, цаашлаад хатгаа өвчний хүндрэлээр нас барах тохиолдол байна.

-Томуу, томуу төст өвчний идэвхэждэг үе гэж байдаг?

-Томуу, томуу төст өвчин гэдэг нь яг томуугийн А,В, С гурван вирусээс халдварладаг гэдгийг дээр хэлсэн. Бусад вирусээр дамждаг халдварт өвчнийг томуу төст өвчин гэж нэрлэдэг.

Хүйтэн сэрүүний улирлаар буюу 11 сараас 04 дүгээр сарын хооронд томуу, томуу төст өвчний вирус их идэвхэждэг. Учир нь томуугийн вирус –70 хэм хүртэл хүйтэнд үржин халдварлах чадвартай учраас агаар дуслын замаар дамжиж халдварлаж байдаг.

Нөгөө талаас хүний дархлааны тогтолцоо хүйтэн сэрүүний улиралд суларч, даарахтай холбоотойгоор өвчлөх нөхцөл нэмэгдэж байдаг. Үүнээс үүдэн томуу, томуу төст өвчин тархдаг.

-Улирлын чанартай дэгддэг, ханиад томуугийн өвчлөл их олон төрлийн вирусээр үүсгэгддэг гэдгээ та дээр хэллээ. Эдгээрээс ямар вирус нь одоо давамгай байгаа вэ?

-Одоогоор томуу төст өвчин идэвхтэй байна. Харин томуугийн вирус хараахан эргэлтэд орж ирээгүй байна.

Ер нь амьсгалын замын халдвар, цочмог үрэвслийг үүсгэдэг 200 гаруй төрлийн вирус байдаг гэж үздэг. Эдгээрээс амьсгалын замын цочмог халдварыг үүсгэдэг, бүтцийн хувьд зонхилон тохиолддог вирус нь риновирус буюу хамрын ханиад байдаг. Рино гэдэг нь хамар гэсэн утгатай бөгөөд хамрын салст дээд замаар нэвтэрч ороод арай бага хэмд вирус үржих чадвартай учраас уушгины гүнд нэвтэрч үржих чадваргүй.

Энэ вирусийн онцлог нь ялангуяа насанд хүрэгчдэд удаан хугацаагаар халдвар, хордлогын хам шинж хурц биш аргаар илэрдэг. Бие сулрах, халуурах, ядрах, халууралт нь 37-38 хэм орчмоор үргэлжилдэг. Харин өндөр халуурахгүй. Хамгийн гол нь хамар битүүрэх, нус гоожих нь 14-21 хоног буюу удан хугацаанд үргэлжилдэг.

Улирлын томуугийн 30-50 хувийг риновирусын халдвар эзэлдэг байгаа. 

Мөн  РСВ вирус нь амьсгалын замын гүн руу нэвтэрч ороод ханиад хүрэхдээ астам шиг шуугиад, хатгаагаар хүндрэх нөхцөл блдж байдаг бас нэгэн вирус юм. Энэ нь хавар, намрын улирлаар илүү их идэвхжидэг.

Эдгээр нь нэгдүгээрт, агаар дуслын замаар халдварладаг халдварт өвчин учир 99 хувь нь амьсгалын замаар халдварладаг.

Өөрөөр хэлбэл 10 хүний 9 нь халдвар авах боломжтой гэсэн үг. Ямар ч хүн өвчилж болно. Эрүүл залуу, чийрэг гэхгүй.

Жилдээ 3-4 удаа ханиад томуу тусахыг хэвийн гэж судлаачид үзэж байна.

-Хатгалгаа өвчний гол шалтгаан нь юу вэ?

- Хатгалгаа өвчнөөр 2019 оны байдлаар манайд 78 мянган хүн эмнэлэгт хэвтсэнээс 400 гаруй хүн нас барсан харамсалтай тохиолдол болсон. Ер нь амьсгалын замын антибиотик, анагаах ухааны шинжлэх ухаан хөгжсөн хэдий ч уушгины хатгаа өвчний нас баралт буурахгүй нийгмийн болон эмч судлаачдын өмнө тулгамдсан асуудлын нэг байсаар байна.

Томуугийн вирус нь агаар дуслын замаар дамжин уушгины гүнд нэвтэрч, вактерийн үржил явагдаж уушгины үрэвсэл, хүндрэхээрээ хатгаа болох магадлал өндөр байдаг. Учир нь вирус, вактерын халдвар нь бие биеэ дэмжиж уушгины үрэвсэл явагдах тохиолдол байдаг.

Шинж тэмдгийн хувьд ханиадтай явж байснаа удаан хугацаагаар өндөр халуурах, цээжээр өвдөх, амьсгаадах, ханиалгах, ханиалгахад цустай цэр гарах, цэрийн хэмжээ ихсэж ногоон болох зэрэг шинж тэмдгүүд илэрдэг. Удаан хугацаанд ханиалгах нь амьсгалын замын цочмог вирусийн халдвар хатгаагаар хүндрэх аюултай байна гэсэн үг.

-А хүрээний вирусийн халдвар авсан үед хордлогын шинж тэмдэг илэрнэ гэж хэлсэн. Энэ тохиолдолд яах ёстой талаар зөвлөхгүй юү?

-Богино хугацаанд халуурч байгаа үед шингэн юм сайн ууж, хөлрөх хэрэгтэй. Мөн витамин С уух, үрэвслийн эсрэг хавсарсан найрлагатай эм сонгон ууж болно. Хавсарсан найрлагатай эм гэхээр найрлаганд үрэвслийн эсрэг парацетамол, ибупрофен, витамин С, хлорфинаминтай хавсарсан найрлагатай эмийг 2-3 удаа вирус гадагшилж эдгэнэ.

-Амьсгалын замаар дамжих вирусийн халдвараас хэрхэн өөрийгөө хамгаалах вэ?

-Ер нь агаар дуслын замаар дамжих халдварын халдварлах чадвар өндөр учраас вакцин хийлгэх ёстой. Томуу, томуу төст өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх гурван төрлийн вирусийн вакциныг ДЭМБ-ын заалтаар 10 дугаар сараас эхлэн хийгдэхээр төлөвлөөд ажиллаж байна. Бага насны хүүхдүүд буюу 2-9 насны бүх хүүхдүүдэд тархвар зүйн заалтаар хийгдэнэ. Вакцин хийлгэж байж хамгийн хоруу чанартай, хүчтэй вирусийн хамгаалалт болдог. Гэхдээ дээр хэлсэнчлэн 200 төрлийн вирустэй бүх ханиаднаас хамгаалж чадахгүй.

Вакцин хийлгэсэн хэдий ч яагаад өвдөж байна вэ гэвэл дээр хэлсэн 200 төрлийн вирус байгаа тул өөр нэг төрлийн вирусээр өвдсөн байх магадлалтай байна гэж ойлгож болно. Нөгөө талдаа хүний дархлааны системийн онцлогоос болоод яг дархлаа тогтох уу үгүй юу гэсэн асуудал ч байдаг. Жишээ нь бага насны хүүхдэд вирусийн вакцин хийлгэлээ гэхэд тухайн хүүхдэд дархлааны эсрэг бие үүсгэж чадахгүй байх тохиолдол байдаг.

Мөн бага насны хүүхдийн хатгааны вакцин хийгдэж байна. Үүнийг хийлгэснээр хүүхдийн уушгийг хамгаалах ач холбогдолтой. Харин вирусийн эсрэг вакцин вактер үүсгэхээс хамгаалж байна. Тэгэхээр ялангуяа бага насны хүүхдэд аль алийг хийлгэвэл зүгээр байдаг.

-Ханиад хүрсэн үед юунд анхаарах ёстой вэ?

-Ханиад хүрсэн үед халуурч, цээж өвдвөл антибиотик дур мэдэн битгий хэрэглэ. Вирусийн гаралтай ханиаданд антибиотик үйлчлэхгүй, эсрэгээрээ дархлаа сулруулдаг.

Мөн амьсгалын замын вирусийн халдварыг дахин дахин өвчлүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Иймд вирусийн гаралтай ханиад хүрсэн үед антибиотик хэрэглэхгүйгээр шингэн зүйл, витамин С, аарц, чацаргана ууна. Бүр өндөр халуурвал үрэвслийн эсрэг хавсарсан бэлдмэлүүдийг хэрэглэж болно.

Нэг вирусийн цикл дунджаар 7-14 хоног үргэлжилдэг. Өөрөөр хэлбэл, амьсгалын замын гэмтсэн эсүүд нөхөн төлжтөл 14 хоног болдог. Энэ хугацаанд ханиад үргэлжилж, нэг цикл дуусахад аяндаа эдгэрнэ.

-Ханиад хүрсэн тохиолдолд ямар шинж тэмдэг илэрвэл эмчид хандах ёстой юм бэ?

-Гурав ба түүнээс дээш хоногоор өндөр халуурах, амьсгаадах, цээжээр өвдөх, цустай цэр гарах зэрэг шинж тэмдэг илэрч байгаа үед зайлшгүй өрхийн эмч болон мэргэжлийн эмчид хандана.

-Бага насны хүүхдийн дархлааг хэрхэн зөв дэмжих хэрэгтэй вэ?

-Амьсгалын замаар дамжих халдварын идэвхжлийн үед хамартаа тосон түрхлэг түрхэж болно. Мөн хоолойгоо содтой ус, тамедины уусмал, сармистай усаар зайлж, амны хаалт хэрэглэхээс гадна бага насны хүүхдийг олон хүнтэй газраар авч явахгүй байх хэрэгтэй. Хөнгөн хэлбэрээр өвдөх бол гэртээ байх. Гэрийн дотоод орчны агаар цэвэр байхад анхаарах нь чухал. Гэртээ гаднын халдвар аваад орвол гэрийн орчинд тархах аюултай. Иймд гэртээ агаарын сэлгээ хийх, агааржуулагч тавих нь зүйтэй.

Харин бага зэргийн халуунтай байх үед хурдан халуун бууруулах гэж яарах хэрэггүй. Учир нь халуурч байна гэдэг нь хүний дархлааны тогтолцоо вирусийн эсрэг ажиллаж байгаа учир өөрөө аяндаа эдгэрнэ.

Антибиотик битгий хэрэглээрэй гэж их зөвлөдөг. Учир нь вактерийн эсрэг антибиотикийн зүгээр халуунтай байгаа, ханиадтай хүүхдэд хэрэглэх нь их буруу. Цаад талд нь вирусийн эсрэг халдвар явагдаж байхад антибиотик уух нь ямар ч үр дүнгүй. Аль болохоор өөрийн дархлаагаар нь эмчлэх нь зөв. Шингэн зүйл сайн уулгах, витамин С уулгах, хөлөргөх, халуун хоол сайн идүүлэх, 38-аас илүү халуурсан үед парацетамол ч юм уу, ибупофен уулгах зэрэг арга хэмжээ авах нь чухал гэдгийг дахин хэлмээр байна.

Амьсгалын зам, агаар дуслаар дамжин халдварладаг учраас маск зүүх туйлын ач холбогдолтой байдаг. Учир нь юу вэ гэвэл 2020 оны 01 дүгээр сараас эхлэн бүх нийтээрээ маск зүүснээс хойш амьсгалын замын халдварт өвчин эрс багассан. Хатгалгааны тохиолдол ч багассан.

Гар хүрэлцэх байдлаар дамжин халдварлаж магадгүй гэж үзэж байгаа учир гараа сайн угаах, ариутгах нь чухал.

Баярлалаа.



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд toim.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих


ШИНЭ МЭДЭЭ

Шүүхийн тогтоол албажиж очсоны дараа Д.Эрдэнэбат, Б.Болор нарыг суллана6 цаг 29 минутын өмнөУИХ-ын гишүүн асан Д.Эрдэнэбат, Б.Болор нарыг ялаас чөлөөллөө6 цаг 40 минутын өмнөМҮОНРТ-ийн ерөнхий захирал Н.Дэмбэрэлийг чөлөөлж, Г.Гэрэлийг түр томилжээ8 цаг 21 минутын өмнөНэгдүгээр төрөхөд ХАЛДВАР БАТЛАГДАЖ, хөл хорио тогтоолоо8 цаг 41 минутын өмнө“Таван-толгой” түлш ТӨХК-ийн захирал М.Ганбаатар Сүхбаатар дүүргийн МАН-ын даргаар сонгогдох уу8 цаг 45 минутын өмнөБАЙНГЫН ХОРОО: Б.Батдавааг томилох саналыг дэмжив1-19, 16:20Г.Амартүвшин, Г.Дамдинням, Х.Ганхуяг нарын Хөгжлийн банкнаас гаргасан 33 тэрбум төгрөг ил боллоо1-19, 14:02Товчоодод 8483 хүнд хяналт хийхэд сэжигтэй тохиолдол илрээгүй1-19, 12:21Д.Нарангэрэл: Ойрын хавьтлыг тусгаарлахад ямар нэг хэмжээгээр төлбөр авахгүй1-19, 12:05Цэргийн төв эмнэлэгт нас барсан иргэн коронавирусээр биш зүрхний өвчний улмаас эндсэн гэв1-19, 11:20ЭМЯ: Ажиглан тусгаарлалтад байсан 10 хүнээс халдвар илэрлээ1-19, 11:09Бусдад авлига өгсөн хэргээр дуучин Э.Оюумаад ЯЛ ОНООЛОО1-19, 10:40ЭМЯ: Хөдөө, орон нутагт халдвар нэмж бүртгэгдээгүй1-19, 10:18Д.Эрдэнэбат, Б.Болор нарын ДАВЖ ЗААЛДАХ хурал эхэллээ1-19, 10:16Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн санал авах өдрийг 2021 оны зургаадугаар сарын 9-нд товлохыг дэмжив1-19, 10:12Ерөнхий сайд Ерөнхийлөгчид ХАРИУ өгсөн үү...1-19, 9:13Лука Дончич өөрийн замналынхаа 28 дахь трипл даблийг гүйцэтгэж алдарт Майкл Жордантой тэнцлээ1-19, 9:08Айл бүрт заавал байх хэрэгцээтэй олон үйлдэлт аяны “Эко мешок”-ыг тусгайлан Монголд үйлдвэрлэв1-14, 18:38Ковид ба кибер аюулгүй байдал1-14, 18:25“Урбанек” Б.Лхагважав барилгын салбарыг УЛС ТӨРИЙН ТАЛБАР болгож эхэлжээ1-14, 14:10ОУХМ Г.Алтанбагана, Ө.Дүүрэнбаяр нар өнөөдөр барилдана1-13, 11:50"Алтан жолоо импекс" компанийн ажилтнаас халдвар илэрчээ1-13, 11:34З.Баянсэлэнгэ, Ц.Сандуй, А.Ганбаатар нарт яллах дүгнэлт үйлджээ1-13, 11:29Хөвсгөл аймгийн Ханх суманд 07:47 цагт дахин газар хөдөлжээ1-13, 11:26Дэлхийн хамгийн сонирхолтой хоббитой хүмүүс1-13, 11:17ХӨСҮТ: "Ачтан" эмнэлгийн нэг эмч, БГД-ийн 4 дүгээр хорооноос 8, БЗД-ийн 17 хорооноос 4 хүнээс халдвар илэрлээ1-13, 11:09Авто тээврийн товчоодоор 24 цагийн хугацаанд 6088 хүн нэвтэрчээ1-13, 10:45Хөвсгөлд нэг өдөрт 300 удаа газар хөдөлж, барилга цуурав1-13, 10:33С.Баярцогтоос 4 тэрбум 10 сая төгрөг болон 3 үл хөдлөх хөрөнгийг хураана1-13, 10:16С.Баяраас 5 тэрбум 580 сая төгрөг, 1 тэрбум 97 саяын ҮЛ ХӨДЛӨХ ХӨРӨНГӨ хураана1-13, 10:11Ханиад, COVID-19 хоёрыг хэрхэн ялгах вэ?1-13, 10:00Ашиг сонирхлын зөрчилд хамаарах 55 гомдлыг шалгав1-13, 9:40УИХ-ын байнгын хороо, ажлын хэсэг хуралдана1-13, 9:26Ардчилсан Үндсэн хууль баталсны 29 жилийн ой тохиож байна1-13, 9:00Чингэлтэй дүүргийн ЭМТ-д PCR шинжилгээний лаборатори байгууллаа1-12, 13:12“Korea Grand Sale 2021”: Нэгдүгээр сарын 14-нөөс 46 хоногийн турш онлайнаар зохион байгуулагдана1-12, 11:51ЭМЯ: Ажиглан тусгаарлалтад байсан 14 хүнээс халдвар илэрлээ1-12, 11:03Хөвсгөлд газар хөдөлж, Улаанбаатарт 4-6 баллаар мэдрэгджээ1-12, 10:22Т.Мөнхсайхан: Голомтуудаа хяналтандаа авсан учраас цаашид эрсдлийн үнэлгээн дээр тулгуурлан хөл хорио тогтоох эсэхээ шийднэ1-11, 11:54"Ачтан" эмнэлгийн голомтоос 47 хүн халдварт өртжээ1-11, 11:07

NEWS STORY

Popular Tags