Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2022-08-06 нд нийтлэгдсэн байна.

О.Гансувд: Цус шингэлэх эмийг дур мэдэн хэрэглэж болохгүй гэдгийг анхааруулъя

8/ 6/ 2022    11 цаг 49 минут

Цус өтгөрөлт болон тархиныцус харвалтын талаар АШУҮИС-ийн Монгол-Япон эмнэлгийн мэдрэлийн тасгийн эмч, анагаах ухааны магистр О.Гансувдтай ярилцлаа.

- Ковидын дараах хүндрэлээр цус өтгөрөлт түгээмэл болсон гэх юм. Ер нь цус өтгөрөлт гэж яг юуг хэлээд байна вэ, энгийн үгээр тайлбарлавал?

-Ковидын үед цусны зуурамтгай чанар ихэсч өтгөрөх болон цус урсаж буй судасны дотор хана үрэвсэж гэмтэх үндсэн хоёр механизмаар өөрчлөлт илэрч байна. Тэгэхээр урсаж буй цус өтгөрөхөөс гадна судасны дотор хананы бүрэн бүтэн байдал алдагдаж цус хэвийн урсах үйл ажиллагаа нь доголдоно. Ковидын үед түгээмэл илэрч буй зүрхээр өвдөх, толгой өвдөх, толгой эргэх, даралт ихэсч багасах зэрэг шинжүүд нь тухайн эд эрхтний судасны цусан хангамж дутагдаж байгаагийн шинж тэмдэг юм. Өөрөөр хэлбэл, эд эрхтэнд очиж буй цус өтгөрөлттэй, судасны дотор хана гэмтэж, шингэн чөлөөтэй урсахад төвөгтэй удаашралтай болж байна гэсэн үг. Цусны урсамтгай чанар буурснаас тархины цус хомсрох харвалт , зүрхний шигдээс зэрэг үүсэх эрсдэл бий. Гэхдээ сүүлийн үеийн судалгаанаас авч үзэхэд Ковидоор өвдсөн хүмүүст танин мэдэхүйн үйл ажиллагааны алдагдал илүүтэй байгаа юм.

-Тодруулбал?

-Ковид оор өвчил сөн дөрвөн хүн тутмын нэгд нь танин мэдэхүйн хөнгөн зэргийн алдагдал илэрч байна гэсэн судалгааны үр дүн гарсан. Танин мэдэхүйн алдагдал гэхээр хүн тэнэг мангар болно гэсэн үг биш. Өдөр тутамдаа анхаарлаа төвлөрүүлэх чадвар буурах, сэтгэн бодох чадавх удаашрах, ой тогтоолт буурах, нойр муудах зэрэг шинж тэмдгүүд илэрнэ. Сүүлийн үеийн судлаачдын хамгийн их санаа зовниж байгаа зүйл нь ковидоор өвдсөний дараа тухайн хүний танин мэдэхүйн үйл ажиллагаа эргээд хэвийн болох уу гэдэг асуудал. Үүнийг судлахад, ковидын вирус нь уураг тархины эд эсүүдийн үйл ажиллагаанд сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа нь тогтоогдсон. Ой тогтоолт сулрах, мартамхай болох, нойр муудах, хурдан шаламгай бодож шийдвэр гаргах хурд удаашрах шинжүүд илэрнэ.

-Эдгээр шинж тэмдгүүд арилах уу?

-Ковид анх 2019 онд бүртгэгдсэн, түүнээс хойш гуравхан жил болжээ. Иймд хангалттай судалгаа хийх хугацаа бас биш. Гэхдээ л судлаачид хөнгөн зэргийн танин мэдэхүйн алдагдал илэрнэ, цаашид үлдэх магадлалтай гэж үзэж байгаа. -Үүнээс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вэ? -Нэн түрүүнд ковидоор өвдөхгүй байж, өөрсдийгөө хамгаалах хэрэгтэй. Хүмүүсийн дунд түгээмэл байгаа хандлага нь ханиад томуу шиг өвдөөд эдгэрдэг гэсэн ойлголт байна. Мэдрэлийн эмчийн зүгээс зөвлөхөд ковидоор өвдсөний дараахь ужиг хүндрэл, үр дүнг баттай хэлж мэдэхгүй. Одоогоор судалгаануудаар эмгэг өөрчлөлт үүсгэж байгаа нь тогтоогдсон. Тийм учраас сэргэг оюун ухаанаа хадгалж үлдэхийн тулд хүн бүр өөрийгөө урьдчилан сэргийлээд болж өгвөл ковидоор өвдөхгүй байх хэрэгтэй. Үүнээс гадна хүн болгон тархины харвалт, зүрхний шигдээсээс урьдчилан сэргийлэх шаардлагатай. Тархины харвалт, зүрхний шигдээс үүсгэх үндсэн шалтгааны нэгд чихрийн шижин ордог. Энгийнээр тайлбарлахад, усанд сахар хийхэд өтгөрч зунгааралдсан болдог шиг чихрийн шижинтэй хүний цус яг тийм өтгөн болдог.Тэгэхээр жижиг хялгасан судасны цусны урсгал удааширч бөглөрнө. Дараагийн шалтгаан нь тамхи татах. Тамхи нь өөрөө судасны ханыг наалдамхай чанартай болгочихдог. Судасны хананд товруунууд үүсгэдэг гэсэн үг л дээ. Тамхи их татдаг хүн зүрхний шигдээс, тархины харвалттай болох нь элбэг.

-Цус өтгөрөлтөөс болоод зүрхээр нас барлаа. Гол төлөв залуучууд, тэр дундаа эрэгтэйчүүд хүндээр өвдөж нас барж байна гэх юм. Энэ талаар та юу хэлэх вэ?

-Судалгаагаар бол хүйсийн ялгаа нэг их байхгүй. Гэхдээ яагаад эрэгтэйчүүд давамгайлан өвдөөд байна гэхээр өөрсдөө эрсдэлт хүчин зүйлд илүүтэй өртдөг. Тухайлбал, архи тамхины хэрэглээ өндөр, өөх тос их иддэг, цус өтгөрдөг эрсдэл илүүтэйгээс гадна нэмээд ковидоор өвдөх юм бол цус нь бүр их өтгөрч харвалт, шигдээс болох нь илүүтэй байдаг. -Яагаад залуучуудын дунд уг асуудал илүүтэй гарах болов?

-Настай хүмүүстэй харьцуулахад залуучууд илүү өвдөж хүндэрч байна гэсэн судалгааны үр дүн байхгүй л дээ. Залуу хүн гэнэт нас барахаар соргог хандаж байгаа байх. Түүнээс биш ковидоор өвдөөд нас барсан хүмүүсийг харахад, гол төлөв ахимаг насныхан, архаг хууч өвчин хавсарсан хүмүүс байгаа. Ковидоор залуучууд өвдөөд байна гэдэг дээр хэлэхэд, тухайн хүмүүс зүрхний хэм алдагдалтай, зүрхний гажигтай, янз бүрийн суурь эмгэгтэй, тэдгээр нь оношлогдоогүй явж байгаад ковидын халдвараас үүдэн гэнэт илэрдэг. Ковид нь шууд цусны бүлэн үүсгэхгүй, цусыг өтгөрүүлнэ. Харин тархины цус харвалтын хувьд судас хагарч, эсвэл бөглөрснөөс үүддэг. Ковидын шалтгаанаар тархины цус харвалт нь судас бөглөрсөнтэй холбоотой. Ер нь зөвхөн ковидоос болоод харвасан гэж хэлэх боломжгүй юм. Учир нь тархины шигдээс нь харвалт үүсгэх бусад хүчин зүйлийн суурин дээр үүсдэг. Зүрхний гаралтай харвалтын үед зүрхний хэм алдаж, агшилт сул байсантай холбоотойгоор зүрхний хөндийд бүлэн тогтож улмаар тархины судас руу дамжиж тархины судсыг бөглөж харвалт үүсгэнэ. Мөн цусанд сахар, өөх тос их хэмжээтэй байснаас судасны дотор хананд товруу үүсгэж цааш урсах цусан хангамжийг саатуулснаар харвалт үүсгэх боломжтой. Хүн цус харваад ирэхэд зүрхний шалтгаанаар уу, өөр бусад шалтгаан байгаа эсэхийг тогтоодог. Зүрхний бичлэг, зүрхний эхогоор хэм алдагдал байна уу, эсвэл цусанд өөх, тос, сахар их болоод цус өтгөрсөн үү зэргийг тодорхойлж болно.

-Цус шингэлэх гэж яг юуг хэлээд байна вэ? - Ковид өөрөө судасны ханыг гэмтээчихдэг тул автоматаар цус бүлэгнүүлэх үйл ажиллагаа бага хэмжээгээр идэвхждэг. Цусанд олон тооны эсүүд эргэлдэж байдаг. Эдгээр эсүүдийн хоорондын наалданги чанарыг бууруулснаар цус шингэрдэг. Тийм учраас цус шингэлэх эм уухаар эсүүдийн наалданги байдлыг бууруулна гэсэн үг.

-Аспирин нь цус шингэлэхгүй гэж ярих юм?

-Цус шингэлэх эм нь дотроо ялгаатай. Антиагрегант гэдэг нь арай зөөлөн үйлчилгээтэй, бүлэн тогтоохоос сэргийлнэ. Антикоагулянт нь харин бүлэн задалдаг үйлчилгээтэй. Гэхдээ хэт их цус шингэрээд харвалт өгөх магадлал бас бий. Манайд нэг өвчтөн жаахан харвалт өгчихсөн ирсэн юм. Тэр нь зүрхтэй хамааралгүй байсан. Тэр хүн интернэтээс уншаад Ксарелто гэдэг цусыг хүчтэй шингэлэх эмийг ямар ч хяналтгүй уугаад явж байсан. Тэр нь эсрэгээр бүр хэт цус шингэлээд цусны ханын нэвчимтгий чанарыг ихэсгэн судас хагарч харвалт үүсгэх эрсдэлд хүргэсэн. Уг нь тэр эмийг зүрхний гаралтай харвалтын үед эмчийн заалтаар сар болгон шинжилгээ өгч байж тунг нь тохируулж уух зориулалттай. Тийм учраас цус шингэлдэг эм болгоныг дур мэдэн ууж хэрэглэж болохгүй гэдгийг анхааруулъя. 65-аас дээш насны архаг суурь өвчингүй хүмүүст өдөр тутам аспирин уухыг зөвлөдөг. Гэхдээ зарим тохиолдолд ходоод өвдөх гээд байдаг. Учир нь цус шингэлэх эм нь өөрөө бас үрэвслийн эсрэг үйлчилгээтэй. Ходоод өвддөг хүн ходоод хамгаалах эмээ ууж зохицуулах ёстой. Ер нь ходоодны шархлаа зэрэг хавсарсан өвчтэй хүн тийм эмийг болгоомжтой хэрэглэх шаардлагатай. Хавсарсан өөр

өвчтэй бол тухайн эмийг уух нь хувь хүн болгонд ялгаатай, эмчийн зааврын дагуу л хэрэглэх нь зөв.

-Сүүлийн үед Монголд тархины цус харвалт ихсэх болжээ. Энэ талаар та тодруулна уу?

-Харвалтын хувьд Монгол Улс хөдөлмөрийн чадвар алдалт, нас баралтаар дэлхийд тэргүүлэх орны нэг нь болчихсон шүү дээ. Олон улсын судалгаануудад манайх эхний эгнээнд, улайгаад гараад ирчихдэг. Хамгийн гол нь хөдөлмөрийн чадвар алдалт тал дээр харвачихлаа гэхэд сэргээн засах эмчилгээ сайн хийх шаардлагатай байдаг. Манай сэргээн засах тусламж үйлчилгээний хүртээмж муутай байдаг тул саажилттай үлдэх элбэг. Тархины судас хагарч, эсвэл судас бөглөрч харвах гэсэн хоёр төрөл байдаг. Хагарч харвадаг шалтгаан нь угаасаа даралт ихсэх. Даралт 180, 200 хүрээд судас хагарна. Манайд даралт ихсэлтийн хяналт муу байдаг. Тэгэхээр хүн өөрөө даралтаа хянуулаад, эмээ байнга ууж байх ёстой. Харамсалтай нь тийм хяналт тааруухан учраас энэ төрлийн тохиолдол багагүй. Хагарсан цусны хэмжээ, ямар судас бөглөрсөн зэргээс хамаарч цус харвалтын хүндийн зэргийг тогтоодог.

-Даралт ихэсдэг хүн архийг бага тунгаар уух нь сайн гэх зөвлөгөө байдаг. Энэ нь хэр зөв юм бол?

-Алкоголь өөрөө судас тэлэх үйлчилгээтэй, богино хугацаанд судас тэлээд агшаадаг. Тиймээс үр дүнтэй сайн арга биш. Архи уудаг хүн судас агшсанаас болж харвалтаар нас бардаг. Эхний үедээ сайхан болсон мэт мэдрэмж төрөх авч, шөнө дунд үүрээр хүний судас их агшдаг. Тэгэхээр хэт их архи ууснаас судас агших нь нэмэгдээд цус харваж нас барах эрсдэлтэй.

-Үүнээс хэрхэн сэргийлэх вэ?

-Юуны түрүүнд цусны даралтаа байнга хэмжиж хянаж хэвших хэрэгтэй.

-Хэрэв даралтын аппарат байхгүй бол хэрхэх вэ?

- Хүзүү хөшөөд, нүд бүрэлзээд ирвэл даралтны эм уух нь зүйтэй. Цус шингэлэх эмийг ч ууна. Цочмог үед бүр эвгүйрхээд байвал Аспирин 81-ийг гурваар давхарлаад ууна. Энэ нь цусыг хүчтэй шингэлэх үйлчилгээ үзүүлдэг. Ер нь даралт ихэсдэг бол байнга даралтны аппарат авч явж байх хэрэгтэй. Зүрхний лугшилт, даралт хэвийн байвал айсны хэрэггүй. Зүрхнээс болж харвалт өгөх магадлал их шүү. Өөх тостой хоол, архи тамхи хэрэглэдэггүй байтал яахаараа харвадаг юм бэ гэж боддог хүн цөөнгүй. Гэтэл шинжилгээ хийлгэхэд зүрхний хэм алдагдалтай, зүрхний гажигтай байх жишээтэй. Тийм хүн зүв зүгээр явж байгаад хэт их ачаалал авч, хэт их стресстэхээр зовуурь илэрдэг. Хэт их гүйж, биеийн тамираар дэндүү их хичээллэхээр ч мэдэгдэнэ. “Зүрх нь зогссон гэнэ лээ” гэдэг чинь угаасаа тийм өвчний суурь байсан гэсэн үг. Тохиолдлоор тийм юм гарна гэж байхгүй л дээ.

-Үүнийг яаж мэдэж болох вэ?

-Зүрхний эмчид үзүүлж зөвлөгөө авч нарийн шинжилгээ болох зүрхний эхо, зүрхний 24 цагийн бичлэг буюу холтер хийлгэх шаардлагатай. Заавал ч үгүй зүрхээр хатгуулж өвдөж байж зүрхний эмчид хандах бус, 40-өөс дээш насны хүмүүс зүрхний эмчид жилдээ нэг удаа үзүүлчих хэрэгтэй. Бие жаахан эвгүйрхэх л бол зүрхний хэм алдах шинж байна гэсэн үг. Хэм алдагдал үүрээр юм уу, ямар ч үед илэрч болох учир дан зүрхний бичлэг хийлгэснээр тэр бүр илрээд байдаггүй тул 24 цагийн бичлэг хийлгэх нь зөв. 

1


Сэтгэгдэл (1)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.



66.181.161.92Зочин   • 2022, 8 сарын 9. 12 цаг 34 минут

covid tussan humuus tgd tsusaa herhen shingeleh ym.be emch nar chin zarim uuh hereggui zarim.ni uu gd negdsen oilgoltoor ugbul

ШИНЭ МЭДЭЭ

С.Чинзориг: ДЭМБ-аас Монгол Улсад зонхилон тохиолддог хүүхдийн зургаан төрлийн хорт хавдрын 30 нэр төрлийн эмийг үнэгүй олгохоо мэдэгдлээ3 цаг 21 минутын өмнөЭмнэлгийн хог хаягдлыг халдваргүйжүүлэх тоног төхөөрөмж гардууллаа3 цаг 37 минутын өмнөСураггүй болсон иргэнийг эсэн мэнд оллоо3 цаг 52 минутын өмнөМонгол Улсын тогтвортой хөгжлийн зорилгыг хангахад ЮНЕСКО, Рио Тинто нар хамтран ажиллана3 цаг 56 минутын өмнөЁЗСХБХ: Ёс зүйн хорооны орон тооны бус гишүүнээр Д.Дуламсүрэнг томилохыг дэмжлээ4 цаг 16 минутын өмнөГ.Занданшатар: Тооноос чанарт шилжүүлж, илүү эрчимжсэн мал ахуйг хөгжүүлэх асуудал нэн чухал боллоо4 цаг 19 минутын өмнө4 болон 6 насны хоёр хүүхэдтэй эмэгтэйг автомашинтайгаа цасанд суусан байхад нь олж аварчээ5 цаг 21 минутын өмнө156 иргэн эрүүлжүүлэх байранд хоножээ5 цаг 51 минутын өмнөДотоодын цэргийн 05 дугаар ангийн алба хаагч ил харагдах шархгүй нас баржээ6 цаг 19 минутын өмнөШүүгч Д.Эрдэнэбалсүрэн Олон улсын эрүүгийн шүүхийн шүүгчээр сонгогдов6 цаг 56 минутын өмнөӨгсүүр, алслагдсан болон зуслангийн замд 66 тн давс, 292 тн бодис цацаад байна7 цаг 3 минутын өмнөАвтобусны тендер шалгаруулахдаа 200 хүүхдийн багтаамжтай 9 цэцэрлэг барих хөрөнгийг үл хайхрав8 цаг 5 минутын өмнөСэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгийг баривчилсан асуудлаар Мөрдөн байцаах албанаас мэдээлэл өгөв8 цаг 29 минутын өмнөЦасан шуурганы улмаас сураггүй болсон гурван иргэнийг эсэн мэнд олж, 24 иргэний аюулгүй байдлыг хангалаа9 цаг 22 минутын өмнөТ.Аюурсайхан, Б.Ганхуяг нарын 11 хүнд холбогдох хэрэг шүүхийн шатанд хянагдаж байна9 цаг 25 минутын өмнө"Нархан" хотхоны баруун талд явган хүн зорчих нөхцөлийг бүрдүүлж эхэллээ9 цаг 40 минутын өмнөБ.Энх-Амгалан: Цахим худалдааны чиглэлд эрх зүйн таатай орчныг бүрдүүлэхэд парламент хоорондын хамтын ажиллагаа чухал9 цаг 44 минутын өмнөНотлох баримтыг шинжлэн судлах өнөөдрийн сонсголд 168 гэрчийг дуудсан байна9 цаг 47 минутын өмнөХЕРШ: Орос, Украин хоёр нууцаар энхийн хэлэлцээ хийж байна12 сар 5. 8:50Нурсултан Назарбаев төмөрлөгийн үйлдвэрийн ажилчнаас төрийн тэргүүн хүртэлх амьдралынхаа замналын дурсамж номоо Путинд илгээв12 сар 5. 7:33ЕЛЕНА ЗЕЛЕНСКАЯ: Тэр өөр ямар нэг зүйлийг, хэвийн амьдралыг мөрөөддөг12 сар 5. 7:26Цаг агаар: Нутгийн зүүн хэсгээр цас орж, цасан шуурга шуурна12 сар 5. 7:00Зурхай: Үс засуулахад эд эдлэл, идээ ундаа олдох төгс жаргалантай сайн12 сар 5. 6:43Нурсан байшин, гэр, гараашийг нүүлгэн шилжүүлж тусламж үзүүллээ12 сар 4. 17:34Хүүхдийн мөнгийг энэ сарын 20-нд олгоно12 сар 4. 17:06Сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгийг нэг сар цагдан хорих шүүхийн шийдвэр гарчээ12 сар 4. 16:54Өнгөрсөн долоо хоногт 32.605 хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж, 358 хэргийг прокурорын байгууллагад хүргүүллээ12 сар 4. 16:51“Англи хэл-2023” олимпиадыг хоёр үе шаттайгаар зохион байгууллаа12 сар 4. 16:44Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 75 жилийн ой 2024 онд тохионо12 сар 4. 15:46Хамба Д.Жавзандорж пүрэв гарагт сүсэгтэн олонд нэг өдрийн сахил хүртээнэ12 сар 4. 14:56Б.Дэлгэрсайхан: Энэ сарын 11-нд тендерт шалгарсан компанитай гэрээ байгуулж, автобус нийлүүлэх ажлыг эхлүүлнэ12 сар 4. 14:45“Д” нь “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн удирдах албан тушаалтнаар ажиллаж байхдаа хахууль авсан хэргийг прокурорт шилжүүлжээ12 сар 4. 14:34С.Чинзориг: Эм тариа тасалдаагүй, эмнэлгүүд 30 хоногийн эм, тарианы нөөцтэй байна12 сар 4. 13:55Нотлох баримтыг шинжлэн судлах сонсгол эхэлж, 22 гэрчийг дууджээ12 сар 4. 12:36Ардчилсан намын даргын Ажлын албаны даргаар намын даргын зөвлөх Энхтөрийн Галбадралыг томиллоо12 сар 4. 12:29Сүхбаатар дүүргийн 4, 5 дугаар хороо Партизаны гудамжийг бүрэн камержууллаа12 сар 4. 12:07УЕПГ: Автобус худалдан авах ажиллагаатай холбоотой хэрэгт 26 хүнийг яллагдагчаар татан шалгаж байна12 сар 4. 11:59Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 57 зөрчил бүртгэгджээ12 сар 4. 11:39Томуугийн дэгдэлттэй холбоотойгоор уртасгасан цагаар ажиллах эмч нарт урамшуулал олгох ажлыг судална12 сар 4. 11:05Зам тээврийн ноцтой осол гарч 4 хүн гэмтэж, хоёр хүн нас баржээ12 сар 4. 10:52
 Facebook Twitter Youtube