Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2023-07-21 нд нийтлэгдсэн байна.

Түүхэн товчоон: Ерөөлт засгийн хошуу (Үнэн зоригт хан аймаг)

7/ 21/ 2023    6 цаг 20 минут
Чин улсын үеийн Дөрвөдийн Сайн заяатын баруун гарын чуулганы хошуу

Зүүнгарын дөрвөд аймгийн харьяат баядын цорос язгууртан Гэндэн 1753 онд 3 Цэрэн нарыг дагалдан харьяат ардыг дагуулан Чин улсад дагаар оржээ. 1754 онд Чин улсын хаанд бараалхаар ирсэнд Гэндэнд засаг, хошууны бэйсийн хэргэм хүртээж харьяат ардаар нэг хошуу зохиож түүнд захируулжээ. Гэндэнгийн харьяат аймаг нь баяд болно. 1755 онд Зүүнгарыг дайлаар орох цэрэгт явж Даваачийг барихад зүтгэж явав. 1766 онд нас барсанд хөвүүн Хүүхэнд засаг, хошууны бэйсийн хэргэмийг залгамжлуулав. Дөрвөд баяд нарыг анх дагаар ирэх үест Түйн гол, Заг Байдрагаар түр суулгаж байгаад Зүүнгарыг эзлэн авсны дараа уг нутагт нь буцаан суулгахаар төлөвлөж байжээ. Ингээд 1756 онд Эх аралаар дамжин Эрчист нүүн очиж суусан боловч дайн самууны хөлөөс дайжин буцаж Алтайг даван Ховдоор дамжин 1758 онд сая Улаангомын газар ирж суурьшчээ. Тус хошууны нутаг нь Дөрвөдийн Үнэн зоригт ханы хошууны хойт хэсгээр байжээ. Монгол улс Манж Чин улсаас салж төрийн тусгаар тогтнолоо сэргээн тунхаглахад тус хошуу нь 1912 онд Монгол улсдаа дагаар оров. Жавзандамба хутагт Богд хаанаас засаг ноён Баатарт үе улиран Ерөөлт засаг цол, хошууны бэйсийн хэргэм хүртээж, шинээр байгуулсан Дөрвөдийн Үнэн зоригт хан аймагт харьяалуулав. 1925 оны засаг захиргааны шинэчлэлээр тус хошууг шинээр байгуулсан Чандмань уулын аймгийн Баянчандмань уулын хошуунд нэгтгэжээ. 1931 оны засаг захиргааны өөрчлөлтөөр тус хошууны хуучин нутаг нь одоогийн Увс аймгийн Давст сумын нутагт багтан оржээ. (Б.Нацагдорж)

Засаг ноёдын үе залгамжлал

Гэндэн

Засаг, хошууны бэйс

1754-1766

Хүүхэн

Засаг, хошууны бэйс

1767-1768

Шонхор

Засаг, улсын түшээ гүн

1768-1780

Өлзий-Орших

Засаг, улсын түшээ гүн

1781-1819

Норов

Засаг, улсын түшээ гүн

1819-1853

Аюурзана

Засаг, улсын түшээ гүн

1853-1860

Донров

Засаг, улсын түшээ гүн, хошууны бэйс

1860-1904

Баатар

Засаг, төрийн жүн ван

1907-1923

Дөрвөдийн хоёр гарын чуулганы зураг (1907)

Үндсэн мэдээлэл:

Адил утгатай үг Дөрвөдийн Сайн заяатын баруун гарын чуулганы дундад баруун этгээдийн засаг хошууны бэйсийн хошуу, Үнэн зоригт ханы аймгийн Ерөөлт засгийн хошуу, Чандмань уулын аймгийн Баянчандмань уулын хошуу
Төрөл Хошуу
Цаг үе 1754-1931 он
Хэний хаанчлалын үед Тэнгэрийн тэтгэсэн
Анхны засаг ноён Засаг, хошууны бэйс Гэндэн
Удам Дөрвөдийн Тэргэт тайшийн хүү Бу Илдэнгийн 4-р үеийн ач
Харьяалал Дөрвөдийн Сайн заяатын баруун гарын чуулган
Байгуулагдсан он цаг 1754
Татан буугдсан он цаг 1925
Манжийн үеийн нэршил (1691-1911) Дөрвөдийн баруун гарын Сайн заяатын чуулганы дундад баруун этгээдийн хошуу
Богд хаант Монгол улсын үеийн нэршил (1911-1923) Дөрвөдийн Үнэн зоригт хан аймгийн Ерөөлт засгийн хошуу
1923 оноос хойш (1923-1931) Чандмань уулын аймгийн Баянчандмань уулын хошуу
Анх байгуулагдах үеийн сумны тоо 2 сум
1918 оны хүн амын тоо Байхгүй
Одоогийн Увс аймгийн Давст сум
Хошууны дотор байсан сүм хийд Тодорхой мэдээ байхгүй
Сүүлчийн засаг ноён Баатар

Ашигласан ном зохиол

  • Jang Mu jokiyaba. Namyun, Banzaraγča mongγolčilaba. Mongγol-un qosiγu nutuγ-un temdeglel (dooradu). Ündüsüten-ü keblel-ün qoriy-a. 1990
  • Сономдагва Ц. Монгол улсын засаг, захиргааны зохион байгуулалтын өөрчлөлт, шинэчлэл. Улаанбаатар, 1998. 
  • Монгол улсын шастир II. Улаанбаатар, 1997. 
  • На.Сүхбаатар. Баруун хязгаарын нийгэм-улс төрийн хөгжлийн түүхэн тойм (ХХ зууны эхэн үеэс 1930-аад он). Улаанбаатар, 2000. 
0


Сэтгэгдэл (0)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.





ШИНЭ МЭДЭЭ

Ашиглалтын хамгийн олон лиценз “МАК”, “Гацуурт” хоёрт, хайгуулынх "Цайна инвэстмент монголиа"-д байна5 сар 30. 7:26Үерийн эрсдэлтэй бүсэд голын голдирол өөрчлөн барьсан барилга, байгууламжийг буулган, даланг хүчитгэж байна5 сар 30. 7:24Б.Энх-Амгалан: Сонсголоор хэн нэгнийг гэмт хэрэгтэн буруутан болгож шүүхгүй5 сар 30. 7:19Улаанбаатарт бага зэргийн бороотой, +15...+17 градус дулаан байна5 сар 30. 7:08Зурхай:Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эд, эдлэл, идээ, ундаа олно5 сар 30. 7:05УИХ-ын гишүүн асан Ц.Гарамжавыг АТГ-аас баривчилсан байна5 сар 29. 17:38Цэцэрлэгийн хүүхдийн өдрийн хоолны зардлыг 500 төгрөгөөр нэмэгдүүлнэ5 сар 29. 12:57Н.Өнөрцэцэгт холбогдох хэргийн шүүх хурлыг хаалттай хийнэ5 сар 29. 10:44Дүнжингараваас ХУД-ийн И-Март хүртэлх уулзварыг 6 хоног хааж, шинэчилнэ5 сар 29. 10:35Өнөөдөр: Олон улсын энхийг сахиулагчдын өдөр5 сар 29. 10:30ЭИ: Цаазын ялын тоо 2023 онд 30 хувиар нэмэгдсэн5 сар 29. 10:26ЗГ: Цэцэрлэгийн хүүхдийн хоолны зардлын хэмжээг шинэчлэн тогтоох тухай хэлэлцэж байна5 сар 29. 9:47Гэрээсээ дайжсан хүүхдүүдийн 60 гаруй хувь нь охид байна5 сар 29. 7:543х3-ын “Эмэгтэйчүүдийн Дэлхийн Гранпри" зургадугаар сард Улаанбаатарт болно5 сар 29. 7:49Улаанбаатарт бороотой, +14...+16 градус дулаан байна5 сар 29. 7:20Зурхай: Ургаа мод таслах, газрын ам нээх, гөлөг тэжээхэд муу өдөр5 сар 29. 7:17АН-аас Дорнодод дэвшихээр болсон хоёр найз хэн бэ5 сар 28. 12:35Түүхэн товчоон: КОМИНТЕРН (Коммунист Интернационал)5 сар 28. 8:20Б.Анхзаяа: Улс төрийн шинэ соёл хандлагыг түгээж, олон нийтэд танилцуулж чадсан улс төрийн хүчинд их боломж байна5 сар 28. 8:14Л.Гантөмөр: АН сонгуульд бэлэн. Бид Монголын ардчиллыг хамгаалж УИХ-ын сонгуульд оролцоно5 сар 28. 8:13Ли Син Жэ: БНСУ-ын Е9 виз илүү удаан хугацаанд албан ёсоор ажиллах боломж олгодог5 сар 28. 8:12Амралтын өдрүүдэд “Санал авах загвар гэр” ажиллана5 сар 28. 8:11Лу.Гантөмөр: Намын шийдвэр, намын даргын явуулсан нэрс нэг л байгаа5 сар 27. 14:29Үер усны аюулаа урьдчилан сэргийлэх, бэлтгэл байдлыг хангахыг орон нутгийн удирдлагуудад даалгалаа5 сар 27. 13:56Бурхан, шашны 82 ширхэг эд зүйлс хулгайлсан этгээд 7 жилийн дараа зарж борлуулах гэж байгаад баригджээ5 сар 27. 11:12Хүнсний 4 дүгээр дэлгүүрийн уулзвараас ШУТИС-ийн уулзвар хүртэлх авто замыг шинэчилнэ5 сар 27. 10:38Нэг дүгээрт ХҮҮХЭД ❤️5 сар 27. 8:09Зэсийн үнэ өсөж, гадаад худалдааны эргэлт 8.4 тэрбумд хүрэв5 сар 27. 7:49Түүхэн товчоон: Умард Хүннү5 сар 27. 7:46ЭХНИЙ ТОВЧ ЗӨРВӨЛ ҮЛДСЭН НЬ БҮГД БУРУУ5 сар 27. 7:43“Их-7”: Европт "гацсан" ОХУ-ын хөрөнгийн асуудлыг шийдвэрлэнэ5 сар 27. 7:41Монголын улстөрчид шунал шүглэсэн “чөтгөр, шуламнууд” болчихоод зовоож байна5 сар 27. 7:40Нам, эвслүүд нэр дэвшигчдийнхээ материалыг СЕХ-нд хүргүүллээ5 сар 27. 7:07Улаанбаатарт +24...+26 градус дулаан байна5 сар 27. 7:04Зурхай:Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал “Сайн нөхөртэй учирах” хэмээх сайн5 сар 27. 7:00Нэг дүгээрт ХҮҮХЭД ❤️5 сар 25. 11:04Эрдэмтэд дэлхийтэй ойролцоо хэмжээтэй, онолын хувьд амьдрал байх боломжтой гараг нээжээ5 сар 25. 10:55Ж.Цэвээнжав: Газрын тосны хуулийг урж хаядаггүй юм аа гэхэд хурдхан өөрчлөх ёстой5 сар 25. 10:53Ихэнх нутгаар бороо орж салхи шуургатай байх тул болзошгүй эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулав5 сар 24. 14:05Гамшгийн үед үүрэг гүйцэтгэх техник хэрэгслийн бэлэн байдал 68,4 хувьтай байна5 сар 24. 12:36
 Facebook Twitter Youtube