Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2023-11-08 нд нийтлэгдсэн байна.

 Хятад-Австралийн харилцаа дулаарсан нь Монголын 2024 оны улсын төсвийн орлогод нөлөөлөх үү

11/ 8/ 2023    8 цаг 40 минут

УИХ 2024 оны улсын төсвийг хэлэлцээд гишүүд амьсгаа өндөр явна. Хууль тогтоогчид ийм өндөр дүнтэй төсөв урьд нь хэлэлцэж байгаагүй болоод ч тэрүү, эсвэл сонгуулийн жилийн төсөв болохоор ч тэр үү, тоо бодож, толгойнх нь эргээ гүйцэд гарахгүй байсаар төсвийнхээ ард зүдэрч л гарах бололтой.  

Тодотгож хэлэхэд, 2024 оны төсвийг 25 их наядын орлоготой, 27 их наядын зарлагатай байхаар төсөвлөжээ. Эндээс төсвийн алдагдал 2.1 их наяд гэсэн өндөр тоогоор илэрхийлэгдэж байгааг та анзаарч байгаа байх. Зарлага талын 27 их наяд гэдэг бол ДНБ-ий бараг тэн хагас буюу 47 хувь бүхий өндөр үзүүлэлт юм. Зөвхөн энэхэн хэсгээс тодорч буй зураглал бол хэтэрсэн хэрэглээ буюу адууныхаа хэрээр исгэрч чаддаггүйн "омогшил". Орлогоос давсан зарлага ихэнхдээ гадаад өр болж үлдэнэ. Ийм л замналтай.

Ирэх онд Монгол улсын төвлөрүүлэхээр төлөвлөж буй 25 их наядын орлого бол бас л өөдрөг төсөөлөл. Боломжоо хэтрүүлж тооцсон уу, хэр хэмжээндээ тохирсон байсан уу гэдгийг цаг хугацаа харуулна.

Төсвийн орлогын гол бүрдүүлэгч нь урьдын адил уул уурхайн салбар хэвээр байна. Тухайлбал, ирэх жил төсвийн орлогын 30 хувийг энэ салбараас бүрдүүлэхээр тооцсон. Ирэх оны төсөвт нүүрсний экспортыг 60 сая тонноор, зэсийн баяжмалыг 1.5 сая, төмрийн хүдрийг 8.4 сая, 4.8 сая баррель газрын тос, алтны олборлолтыг 20 тонноор тооцоолжээ. Үнийн хувьд зэсийн ханшийг 9000 ам.доллар, нүүрсийг тонныг нь 140 ам.доллараар тооцон төсөлд тусгажээ. Өөрөөр хэлбэл, Засгийн газар уул уурхайн түүхий эдийн ханшийг хамгийн боломжит өндөр дүнгээр тооцоолжээ. Нийт 15 тэрбум ам.доллар буюу 50 их наяд төгрөгийн экспорт хийхээр төлөвлөж байна. Үнэхээр өөдрөг төсөөлөл. Бодитой, бодьгүйгээс үл хамааран том амбиц, өөдрөг төсөөллийг буруутгаад байх аргагүй. Гэхдээ маргах аргагүй үнэн гэвэл экспортын хэмжээг бид биш худалдан авагчид тогтоодог.

Энэ жилийн хувьд Монголын эдийн засаг 6%-иар өссөн, оны эцэс гэхэд 55 сая тн нүүрс экспортлох зураглал харагдаж байгаа. Ирэх жил эдийн засгийн өсөлтөө 7 хувь болгож, үүнд чухал үүрэгтэй нүүрсний экспортыг 60 сая тн-д хүргэх нь өнөөдрийн бодит агуулгаар бол боломжтой мэт харагдана.  Гэхдээ бас учир шалтгаан байна аа.

2023 онд 50 сая гаруй тн нүүрс экспортолсон нь Австрали, Хятадын харилцаатай холбоотой байв. Энэ хоёр улсын түнжин муудсанаас болоод Хятадууд Автралиас коксжих нүүрс авахгүй хоёр жилийн нүүр үзэж байгаа. Иймд Хятадын коксжих нүүрсний бараг тал хувийг нь монголчууд бүрдүүлж буй. Энэ утгаараа бидэнд аз тохиосон хэрэг.

Гэвч цаг цагаараа байдаггүйн жамаар Хятад Австралийн харилцаа эргээд дулаарлаа. Ердөө хоёр гуравхан хоногийн өмнө Австралийн ерөнхий сайд Энтони Албанез БНХАУ-д айлчилж, Хятадын дарга Ши Жиньпинтэй уулзаж хэл үгээ ололцоод буцсан.

Энтони Албанес  “Хятад бол бидний хамгийн чухал худалдааны түнш. Энэ нь манай экспортын 25 гаруй хувийг эзэлдэг бөгөөд манай дөрвөн ажлын байр тутмын нэг нь худалдаанаас хамаардаг. Тиймээс энэ бол чухал харилцаа юм" гээд хоёр талт харилцааг эрчимжүүлэх нь хоёр ард түмэнд ач тусаа хүртээх болно” гэжээ.

Хятадын дарга Ши Жиньпин Бээжинд Австралийн ерөнхий сайдыг хүлээн авч уулзахдаа  “Хятад-Австралийн эрүүл тогтвортой харилцаа нь хоёр орон, хоёр ард түмний нийтлэг ашиг сонирхолд нийцэх төдийгүй, бүс нутгийн улс орнуудын  хамтын хүсэл хүлээлтэд нийцэх юм. Тиймд хоёр орны стратегийн иж бүрэн түншийн харилцааг тасралтгүй урагшлуулах ёстой” гэжээ. 

Ийнхүү хоёр орон хэл амаа ололцож урьдын найрсаг харилцаагаа эргүүлэн авчирч байна.

“Хятад улс эдийн засгийн харилцаа, хамтын ажиллагаагаа баталгаажуулахын тулд Австралитай улс төрийн харилцаагаа сайжруулахыг эрмэлзэж байна. Аюулгүй байдлын ашиг сонирхол, эдийн засгийн ашиг сонирхолыг ялгах ёстой гэж Бээжин үзэж байна” хэмээн мэдээллийн хэрэгслүүд онцолж байна.

Хятад бол Австралийн нүүрсний хамгийн том хэрэглэгч байсан. Тухайлбал, коронавирусний асуудлаар хоёр улсын хооронд дипломат зөрчилдөөн үүсэхээс өмнө Хятад улс Австралиас жилд 30 сая тонн коксжих нүүрс, 50 сая орчим тонн эрчим хүчний нүүрс худалдан авч байжээ. Нийлбэр дүнгээрээ 80 сая тн гэсэн үг.

Харин Хятад 2022 оны эхний 11 сарын дүн мэдээллээр, Хятад улс импортолсон нүүрснийхээ 58,3 хувийг Индонезээс, 23,3 хувийг Оросоос, 10 хувийг Монголоос тус тус худалдан авч байв.

Хятад улс бол дэлхий дээрх нүүрсний хамгийн том хэрэглэгч бөгөөд хэрэгцээт цахилгаан эрчим хүчний 60 орчим хувийг нүүрсээр ажилладаг цахилгаан станцууд үйлдвэрлэдэг. Мөн 2023 онд Хятадын нүүрсний олборлолт 4 тэрбум 450 сая тонн-д  хүрэх төлөвтэй байгаа гэжээ.  

Монгол Улсын хувьд, нийт экспортолж буй нүүрсний 75 хувийг эрчим хүчний нүүрс эзэлдэг тул Хятадын зах зээл дэх орон зайгаа алдахгүй, нөгөө талаас үлдсэн 25 хувийг эзлэх коксжих нүүрсний үнэ өндөр хэвээр байх тул нүүрснээс олох орлогын хэмжээ тогтвортой байх дүр зураг харагдаж байна гэж зарим шинжээчид үзжээ.

Нөгөөтэйгүүр, Австралиас нүүрс аваагүй хоёр жилийн хугацаанд Хятадын гангийн үйлдвэрүүд Орос, Хятад, Монголын коксжих нүүрсийг ашиглахад зохицуулан  домен зуухны технологио өөрчилсөн байж магадгүй тул Орос, Монголоос авах коксжих нүүрснийхээ хэмжээг бууруулахгүй болов уу гэсэн өөдрөг бодол ч бас  байгаа бололтой.

П.Булган

 

2


Сэтгэгдэл (2)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.



202.131.241.13зочин   • 2023, 11 сарын 9. 9 цаг 44 минут

хэмжээгээ мэдэж төлөвлөлт хиймээр юм ....аливаад..

202.9.40.254Зочин   • 2023, 11 сарын 8. 11 цаг 05 минут

Монгол нүүрсний хэрэглэгчид хойд талдаа. Австралийнх зүүн урд талдаа.



ШИНЭ МЭДЭЭ

Бутан улстай хөдөө аж ахуй, боловсрол, соёл, уламжлалт анагаах ухааны салбарт хамтран ажиллана7 сар 9. 12:59Байнгын хорооны бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт оруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг батлав7 сар 9. 12:51Шинээр Хяналт үнэлгээний болон өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн сайдтай болно7 сар 8. 17:54АН, ХҮН намын дарга нар Монгол Улсаа нэгдүгээрт тавьсан шийдвэр гаргасан Ерөнхий сайдын байр суурьтай санал нэг байна гэв7 сар 8. 17:46Гавьяат тамирчин Ч.Дамдиншарав, Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан Д.Мөнхөө нарт Хөдөлмөрийн баатар цол хүртээлээ7 сар 8. 17:12ҮСХ: Улсын цолтой бөхийн тоо ойролцоогоор 661 байна7 сар 8. 12:29Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ: Монгол Улсаа илүү хурдтай хөгжүүлэхийн тулд улс төрийн намууд хамтран Засгийн газар байгуулж байна7 сар 8. 11:56Ш.Баранчулуун: Хотын дундуур урсаж байгаа голыг өргөтөх боломжгүй учраас лаг хагшаасыг цэвэрлэж, гүнзгийрүүлэх нь зөв7 сар 8. 9:38Гамшиг, аюулт үзэгдлийн улмаас өнгөрсөн 7 хоногт 17 хүн нас барсан байна7 сар 8. 9:3511, 12-нд төвийн аймгуудын ихэнх нутгаар бороо орно7 сар 8. 9:30Зурхай: Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эд малтай баялаг төгс болно7 сар 8. 9:24ШЕЗ хуульд байхгүй заалтаар шүүгч томилдог болоо юу?!7 сар 8. 9:07Элсэлтийн ерөнхий шалгалтад 77 шалгуулагч 800 оноо авчээ7 сар 8. 8:52АН Засгийн газарт хамтрахаар болов7 сар 8. 8:49Ц.Батнайрамдал: Цоо шинэ хөгжим, хувцас дизайн, бүрэн автомат тайз чимэглэл бүхий монгол мюзиклийг нээнэ7 сар 7. 13:08Ерөнхий сайдаар Л.Оюун-Эрдэнийг гишүүдийн 99 хувийн саналаар улираан томиллоо7 сар 5. 19:12“Монгол Улсын Их Хурлын Байнгын хорооны бүрэлдэхүүний тухай” УИХ-ын тогтоол батлагдав7 сар 5. 18:12Улаанбаатар хот, “Дова инженеринг” түншлэл хооронд метроны зөвлөх үйлчилгээний гэрээ байгууллаа7 сар 5. 13:28МАН-ын бүлгийн даргаа Л.Мөнхбаатар, АН-ын бүлгийн даргаар О.Цогтгэрэл ажиллана7 сар 5. 13:03Баянзүрх дүүргийн Засаг даргаар Ганбаатарын ЖАРГАЛСАЙХАН томилогдлоо7 сар 5. 12:52“Улаанбаатар метро” төсөлд зөвлөх үйлчилгээ үзүүлэгчээр шалгарсан БНСУ-ын “Дова инженеринг” -тэй гэрээ байгуулна7 сар 5. 7:59Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх ШХАБ-ын дээд түвшний уулзалтад ажиглагчаар оролцож, үг хэллээ7 сар 5. 7:55Улаанбаатарт дуу цахилгаантай аадар бороо орно7 сар 5. 7:38Зурхай: Гэрээ хэлцэл хийхэд сайн өдөр7 сар 5. 7:36О.Цогтгэрэл: Засагт орохгүй7 сар 3. 9:18Ажиглагчид: Томсгосон тойрогт сурталчилгааны хугацаа хангалтгүй байна7 сар 3. 9:05Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх ШХАБ-ын дээд түвшний уулзалтад оролцоно7 сар 2. 18:20УПЕГ: Шийдвэр гүйцэтгэгч М.Б нь нэр бүхий албан тушаалтнуудын гарын үсгийг хуурамчаар үйлдсэн хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ7 сар 2. 18:18Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх: Монгол хүн бүрийн аж амьдралд бодит үр өгөөжөө өгсөн эдийн засгийн бодлогыг нэн тэргүүнд хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна.7 сар 2. 18:18Д.Амарбаясгалан: Иргэдийн төрдөө итгэх итгэлийг сэргээсэн шинэ цагийн парламентыг бид цогцлоох үүрэгтэй7 сар 2. 17:57Улаанбаатарт үүлшинэ, +27...+29 градус дулаан байна7 сар 2. 7:05Зурхай: Сэтгэлд сэвтэй газар очиход муу өдөр7 сар 2. 6:45Ерөнхийлөгч УИХ-ын сонгуульд суудал авсан нам, эвслийн удирдлагыг хүлээн авч уулзлаа7 сар 1. 17:33Монгол Улсын Ерөнхийлөгч УИХ-ын Анхдугаар чуулганыг маргааш товлон зарлалаа7 сар 1. 17:30МАН ард түмний олонхын итгэлийг хүлээсэн учраас ачааны хүндийг дангаар үүрэх ёстой7 сар 1. 14:39Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөрийг танилцуулж байна7 сар 1. 13:42СЕХ:126 нэр дэвшигчийг УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсонд тооцож, тогтоол батлав7 сар 1. 13:40Н.Өнөрцэцэгт холбогдох хэргийг хянан хэлэлцэх шүүх хуралдааныг хойшлуулав7 сар 1. 11:13Эрх баригч ба сөрөг хүчин байх уу эсвэл хамтрах уу?7 сар 1. 10:04СЕХ : УИХ-ын сонгуулийн дүнг Ерөнхийлөгчид өргөн мэдүүлнэ7 сар 1. 10:02
 Facebook Twitter Youtube