Энэ мэдээ хуучирсан буюу 2023-11-23 нд нийтлэгдсэн байна.

Түүхэн товчоон: Тангарагийн гэрээ

11/ 23/ 2023    7 цаг 58 минут
Ардын Засгийн газар ба хэмжээт цаазат Богд хааны хоорондын харилцааг зохицуулсан дүрэм

 

    1921 оны хувьсгалын дараагаар тогтсон Ардын  эрхтэй хэмжээт цаазат хаант улсын  хэргийг явуулахад  Улсын хаан ба Засгийн  газрын тус тусын  эрх хэмжээг тогтоож, харилцааг зохицуулахын тулд “...хэмжээт засагт улсуудын Үндсэн хуулийн гол утгыг баримтлан”   боловсруулсан  энэхүү дүрэм  1921 оны 11 дүгээр сарын 1-нд батлагджээ. Дүрэм 9 зүйлтэй.

      Нэгдүгээр зүйлд: “Монгол улсын  Богд хаан Жавзундамба хутагт шарын шашны Богд эзэн болох тул  шашны бүх хэргийг хязгааргүй эрхлэх”-ийг зааж,  2, 4, 7-р зүйлүүдэд: “Богд хаан  нь  улсын аливаа хэргийг  Ерөнхий сайдаар дамжуулан гүйцэтгэх, Улсын үндсийг боловсруулах, ард түмний ашиг тусыг батлан дэлгэрүүлэх зэрэг эвдэж үл болох хуулиас  бусад хууль дүрмийг нэг удаа эргүүлэн  буцааж хэлэлцүүлэх, Гавьяа, зэрэг шагнах явдлыг Засгийн газраар уламжлан олгохыг тогтоожээ.

   Дүрмийн 3,4,6-р зүйлүүдэд:  Ардын Засгийн газар нь  Богд хаанд сонсгон айлтгахгүйгээр шинэ  хууль дүрэм тогтоож үл болохоос гадна, тушаан явуулсан чухал зүйлүүдийг удаа дараа  айлтган сонсгох,  Үндсэн хууль  зэргийг үүсгэн зарлах,  сайд, жанжин, бусад албан хаагчдыг томилох  ба  дотоодын  самуун үүссэн тохиолдолд  Богд хаанд айлтгахгүйгээр чухал хууль, тушаалыг тогтоон явуулах эрх бүхийг баталгаажуулжээ.

    Дүрмийг  Улсын их хурлын хуралдаан явуулахаас өмнө хүчин төгөлдөр болгон, Богд хаан, Засгийн газар эвдэлгүй ёсчлон явуулахыг ариун тангараг болгон баталсан учир түүхнээ “Тангаргийн гэрээ” хэмээн нэрлэгджээ.

    “Тангаргийн гэрээ” нь  1921-1924 онд  Монголд  оршин тогтносон засаглалын хэлбэрийг  бүрдүүлэгч субьектуудын  эрх хэмжээ, хоорондын харилцааг  хуульчилсан эрх зүйн баримт бичиг болж,  үндэсний эв нэгдлийг хангаж байв. (Н.Хишигт)

Ашигласан ном зохиол

Баярсайхан Б., Батбаяр Б., Лхагважав Б., Сүхбаатар М., Цэдэвсүрэн М. Монгол улсын хууль тогтоомжийн түүхэн товчоо (1911-2011). Нэмж засварласан хоёрдахь хэвлэл. УБ.: 2011
Болдбаатар Ж., Лүндээжанцан Д., Монгол улсын төр, эрх зүйн түүхэн уламжлал.Нэмж засварласан Хоёрдахь хэвлэл. (Хянан нягталсан И.Дашням). УБ.: ”Соёмбо принтинг” ХХК, 2011
Монгол улсын түүх. Тавдугаар боть (ХХ зуун). Редактор: Ж.Болдбаатар, М.Санждорж, Б.Ширэндэв. УБ.:”Адмон” компани, 2003

Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол

БНМАУ-ын Үндсэн хууль, түүнд холбогдох зарим актын эмхтгэл(1921-1940).УБ.: Улсын хэвлэлийн газар, 1972
0


Сэтгэгдэл (0)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.





ШИНЭ МЭДЭЭ

Хокүсэйхо А.Даваанинж сүмогоос зодог тайлж, түүний багш Хакүхо М.Даваажаргалыг зэрэглэл бууруулжээ2 сар 23. 12:21Нийслэлийн Засаг даргын зөвлөхөөр М.Найданхүү, Ж.Энхжаргалан нарыг томиллоо2 сар 23. 10:52“Nova-C” буугч төхөөрөмж өнөөдөр саран дээр газардах төлөвлөгөөтэй байна2 сар 23. 9:00АТГ: Төрийн албан хаагчийн ёс зүй, хүнд сурталд хамаарах 6 гомдол, мэдээллийг хянан шалгав2 сар 23. 9:00Энэ оны дөрөвдүгээр сарын 1-нээс цалин, тэтгэврийг  нэмнэ2 сар 23. 8:45МЕДВЕДЕВ:  ОХУ-ын зэвсгийн үйлдвэрлэл 1500 хувиар нэмэгдсэн2 сар 23. 8:45ЦАГ АГААР:  Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутгаар цас орж,  шуурна2 сар 23. 7:45ЗУРХАЙ: Өнөөдөр Идэрийн барилдлагатай өдөр2 сар 23. 7:30Сэлбэ голын 21,340 тонн мөсийг зөөн тээвэрлээд байна2 сар 22. 17:05УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Бүгд Найрамдах Киргиз Улсад энэ сарын 25, 26-ны өдөр айлчилна2 сар 22. 13:08С.АМАРСАЙХАН: Малчид Төрийн банкнаас 685 тэрбум, Хаан банкнаас 580 тэрбумын зээл авсан байна2 сар 22. 12:24Яармагийн гүүр орчмын шонг өвс ачсан “Норд бенз“ мөргөжээ2 сар 22. 12:09Элон Маск Цагаан ордонд нууцаар зочилжээ2 сар 22. 9:25БНСУ-д суралцах оюутнууд суралцангаа ажиллах хөтөлбөрт хамрагдана2 сар 22. 9:13Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ зудын дараах нөхөн сэргээлт, малчдын амьдралд онцгой анхаарахаа илэрхийллээ2 сар 22. 9:10" Тавантолгой төмөр зам" ХХК-д Засгийн газар, Цагдаагийн байгууллагаас шалгалт оржээ2 сар 22. 8:30ЗУРХАЙ: Улаан бар сарын гурван хөх улаан луу өдөр2 сар 22. 7:45Өнөөдөр хангайн уулархаг нутаг болон Орхон голын сав газраар цас орж  шуурна2 сар 22. 7:30Туркийн үйлдвэрлэсэн тав дахь үеийн сөнөөгч онгоц анхны нислэгээ үйлдэв2 сар 21. 19:35Орон нутгийн замд хунгарласан цасыг цэвэрлэж, үнс, давс цацаж байна2 сар 21. 19:29НИТХ-ын зөвлөл нийслэлийн төсвийн тодотголыг хэлэлцэхийг дэмжлээ2 сар 21. 19:25НӨАТ-ын урамшууллын сугалаанаас 43 261 иргэн азтан болжээ2 сар 21. 19:21МАДУРО: Венесуэл улс  удахгүй БРИКС-т элсэнэ2 сар 21. 11:00Эрдэнэбүрэнгийн УЦС-ын үндсэн барилгын ажлыг эхлэх гэрээг удахгүй үзэглэх төлөвлөгөөтэй байна2 сар 21. 10:30Папуа Шинэ Гвинейн овог аймгуудын хооронд мөргөлдөөн болж 53 хүн амь үрэгджээ2 сар 21. 10:00Өнөөдөр НӨАТ-ын урамшууллын сугалааны тохиролтой2 сар 21. 9:30Малчдын зээлийн эргэн төлөлтийг 6 дугаар сар хүртэл хойшлуулна2 сар 21. 9:10Өнөөдөр болох үйл явдал2 сар 21. 9:06ФОН ДЕР ЛЕЙЕН: ЕХ ойрын өдрүүдэд Оросын хөрөнгийн орлогыг ашиглахыг хуульчлах болно2 сар 21. 8:50Г.Занданшатар: Татварын бодлогын цогц шинэчлэл нь дотоодын үйлдвэрлэгч, ажлын байр бий болгогчдыг дэмжихэд чиглэх ёстой2 сар 21. 8:30ЗУРХАЙ: Хаврын тэргүүн улаан бар сарын дөрвөн ногоон хөхөгчин туулай өдөр2 сар 21. 7:40ЦАГ АГААР: Өнөөдөр говийн нутгийн өмнөд хэсгээр цас орж, явган шуурга шуурна2 сар 21. 7:30"Тавантолгой төмөр зам" ХХК бичлэг нь задарсан ажилтнуудаа халжээ2 сар 20. 14:50Зудын гамшигт нэрвэгдсэн малчдад УБТЗ “ХНН” 500 сая төгрөг хандивлав2 сар 20. 13:45Үндсэн хууль: Газрын хэвлий, түүний баялаг төрийн нийтийн өмч Бодит байдал: Газрын хэвлий төрийн өмч, түүний баялаг “Ажнай” Д.Бат-Эрдэнийх2 сар 20. 12:19Путин Хойд Солонгосын удирдагч Ким Жон Унд Орост үйлдвэрлэсэн машин бэлэглэжээ2 сар 20. 10:44П.Сайнзориг: Энэ онд метроны суурь судалгаануудыг хийж, барилгын ажлыг эхлүүлнэ2 сар 20. 9:59АТГ: Хэрэг бүртгэлтийн 20 хэрэг шинээр нээв2 сар 20. 9:54Сүүлийн 49 жил ажиглагдаагүй цас ихтэй жил болж байна2 сар 20. 9:45 ЮЛИЯ НАВАЛЬНАЯ: Нөхрийнхөө үйл хэргийг  үргэлжлүүлнэ2 сар 20. 8:50
 Facebook Twitter Youtube