Хүн төрөлхтөн жил бүр 2.12 тэрбум тонн хог хаягдал гаргадаг

5/ 24/ 2024    7 цаг 35 минут

Б.АЛТАНГЭРЭЛ

 

Бид өмсдөггүй хувцас, хэрэглэдэггүй эд зүйлс, идээгүй хоолны үлдэгдэл гэх зэрэг хог хаягдал дунд хэзээ ч дуусашгүй материаллаг хэрэгцээнийхээ хүсэлд хөтлөгдөн амьдарсаар. Хүн төрөлхтөн өдгөө жил бүр 2.12 тэрбум тонн хог хаягдал гаргаж байна. Тэдгээрийг ачааны машинд овоолон цуваа үүсгэх юм бол дэлхийг 24 удаа ороож хүрэхүйц их хэмжээтэй гэвэл та итгэх үү? Бид энэ удаагийн “Тэд бид” буландаа манай улсад болон бусад улсад хог хаягдлыг хэрхэн боловсруулдаг талаар хүргэж байна.

 

Монгол: Хог хаягдлыг цуглуулах, булах, дахин боловсруулдаг

 

Монгол Улсад жилдээ 1.5 сая тонн хог хаягдал гардгаас 24 хувь буюу 344 тонн хогийг дахин боловсруулдаг. Гэтэл нийт хог хаягдлын 85 хувь нь дахин боловсруулах боломжтой хог хаягдал байдаг аж. Өнөөдрийг хүртэл Монгол Улсад хэрэгжиж ирсэн хог хаягдлын шийдлүүд нь зөвхөн хаягдлыг цуглуулах, булах, дахин боловсруулахад  чиглэж иржээ.

Хог хаягдлын гарцыг эх үүсвэр дээр нь бууруулах, шугаман эдийн засгийг бүтэн тойрогт оруулж үр ашгийг нэмэгдүүлэхэд зорих ёстой. Ард иргэд, шийдвэр гаргагчид болон хог хаягдлын салбарт ажиллаж буй байгууллагууд өрөөсгөл ойлголттой байгаагаас болж өнөөг хүртэл бодит үр дүн гарахгүй байгаад гол асуудал байна. Нөөц болон хог хаягдлыг тогтвортой зохицуулахад юунд анхаарч, цаашид хог хаягдлыг хэрхэх талаар зөв тодорхойлох нь хамгийн чухал. Өнөөдөр гол нь компани, үйлдвэрлэгч нар хог дахин ашиглах системийг үйлдвэрлэл болон үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлж мөрдөх шаардлагатай байгааг “Эко сум” ТББ-ын үүсгэн байгуулагч Г.Нарантуяа хэлж байлаа.

Энэхүү төв хог нягтаршуулах пресс болон шил бутлах машинтай, хаягдал шил, лонхыг бутлаад бусад түүхий эд, материалтай холин их даралтын төхөөрөмжөөр шахаж хавтан зэрэг бусад бүтээгдэхүүн гаргаж байна. Нэг ёсондоо эднийх хог хаягдлыг ангилж ялгахаас гадна боловсруулдаг аж.

 

Швед: Хог хаягдлаас эрчим хүчний хэрэгцээгээ хангадаг

 

Хог хаягдлын менежментээрээ дэлхийд тэргүүлдэг тус улс жил бүр 2.5 сая гаруй тонн хог импортолдог. Хаягдлын ихэнхийг Норвег, Их Британиас авдаг. Тодруулбал, Норвег улс жил бүр Шведэд 800 мянган тонн хог нийлүүлдэг. Швед улс 1991 оноос гаднын орны хог хаягдлыг авч эхэлсэн ба импортолсон хог хаягдлаа шатааж, байрнуудынхаа халаалтын асуудлыг төвөггүй шийддэг. Жилд хоёр сая тонн хаягдал шатаан эрчим хүч гаргаж авдаг. Түүгээрээ нэг сая байшинг дулаанаар хангаж, 250 мянган хүний эрчим хүчний асуудлыг шийддэг ажээ. Үүнээс гадна, хогноос био хий гаргаж аваад, автобуснуудаа ажиллуулдаг байна. Швед улсад хог хаягдлыг бууруулах ажил 1975 оноос эхэлсэн. Тухайн үед ахуйн хог хаягдлыг бууруулж, дахин боловсруулалтыг нэмэгдүүлж, улмаар 2020 он гэхэд хоггүй болох зорилт тавьжээ. Тус улс энэ зорилгоо биелүүлж, өдгөө Шведийн нийт хог хаягдлын нэг хувь нь л хогийн цэг дээр очиж, үлдсэн 99 хувь нь дахин боловсруулагдаж байна. Шведийн нэг иргэн жилд 467кг хог хаядаг. Харин нэг монгол иргэн дунджаар 949 тонн хог хаядаг. Үүнээс Швед улсын иргэд хог хаягдал бага гаргахад анхаардаг нь харагдаж байна.

 

Япон: Олон төрлөөр хогоо ангилдаг

 

Японд  1980-аад оны эдийн засгийн их хөөсрөлтийн үеэр хуванцар бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл хурдацтай өсөж, улмаар эрх баригчдын хувьд хог хаягдлын асуудал толгойны өвчин болжээ. Япон улсын Байгаль орчны яамны мэдээлснээр 1993-2000 оны хооронд л гэхэд хуванцар савны үйлдвэрлэл нь гурав дахин нэмэгдэж, 360 мянга гаруй тонн болсон. Өнөөдрийн байдлаар Япон улс нэг хүнд ногдох хуванцар хог хаягдлын хэмжээгээр дэлхийд АНУ-ын дараа хоёрдугаарт орж байгаа хэдий ч нөгөө талдаа хог хаягдлын менежментийн үр дүнтэй систем, нийгмийн өндөр түвшний ухамсрын ачаар хуванцраас шалтгаалсан байгаль орчны бохирдол тун доогуур хэмжээнд байгаа гэхэд хилсдэхгүй.

Японы оршин суугчид өдөр тутмын хэрэглээнээс гарах хог хаягдлаа 10 болон түүнээс дээш төрөлд ангилах ёстой. Хог хаягдлын зохицуулалт дүүрэг, хот, тосгон бүрд өөр өөр байдаг тул шинэ газар нүүж очсон хүмүүс хамгийн түрүүнд “гоми” хэмээх орон нутгийн удирдлагаас тараадаг хог хаягдлаа хэрхэн ангилах тухай гарын авлагатай танилцдаг аж. Хэрэв та Японд очвол зөвхөн орон сууц төдийгүй нийтийн эзэмшлийн талбайд ч “цаас, лааз, хуванцар, шатамхай материал” гэх зэрэг олон төрлөөр ангилсан хогны савнуудтай тааралдах юм.

 

Нидерланд: Дахин ашиглалт ба тогтвортой байдал

 

Нидерланд улсад хогийг дахин ашиглах хууль бий. Тус хууль нь хуучин автомашин, ахуйн хог хаягдлыг дахин боловсруулах, цуглуулахад чиглэсэн татварын болон санхүүгийн арга хэмжээг багтаасан дагалдах дүрэмтэй билээ. Хэдийгээр тус улсад хог шатаах үйлдвэр багассан ч нийт хог хаягдлын 50 хүртэлх хувийг шатаахыг бууруулж чадахгүй байна. Үүний зэрэгцээ, хог хаягдлыг шатаахыг хуулиараа хоригложээ. Тэд хог хаягдлыг шатаах нь шинэ түүхий эдийг бүтээх нөөцийн дахин боловсруулалтын эрэлтийг бууруулж байна гэж үздэг байна.

 

Канад: Тамхины иш, дугуйг дахин боловсруулдаг

 

Хойд Америкийн тус улс дахин боловсруулалтаараа дэлхийд дээгүүрт ордоггүй ч канадчуудыг ашиглахаа больсон бүтээгдэхүүнээ хаяхын оронд зарах, өгөх, хандивлахад хүргэдэг гүн гүнзгий дугуй эдийн засгийн соёлтой. Тэд мөн дугуйг дахин боловсруулах чиглэлээр мэргэшсэн, учир нь тэд материалыг асфальттай хольж, зам, тоглоомын талбайн өнгөлгөө хийхэд ашигладаг байна. Мөн Канад улс тамхины ишийг дэлхийн хамгийн их бохирдуулдаг, хаягдсан объектуудын нэг учраас дахин боловсруулахын тулд олон хотуудад сав тараажээ. Тус улс 20-хон жилийн дотор ахуйн хог хаягдлын таван хувийг дахин боловсруулдаг байснаас 64 хувь болтлоо өөрчлөгдсөн байна. 2050 он гэхэд хогийн цэг, шатаах зууханд хог хаягдал байхгүй болно гэх том зорилгыг тавьж ажиллаж байна.

 

Австри:  Хүнсний хог хаягдлыг бордоо болгон хувиргадаг

 

Хог хаягдлыг ангилах, дахивар болон ангилах нь австричуудын хувьд амьдралынх нь өдөр тутмын хэмнэл, соёлынх нь салшгүй нэгэн хэсэг гэхэд буруудах зүйл үгүй. Нийт хаягдлынхаа 54 хувь орчмыг дахин боловсруулдаг хэмээх үзүүлэлтээр тус улс дэлхийд хоёрдугаар байрт жагссан билээ. Тус улсад нүүрстөрөгчийн давхар ислийн ялгаруулалт нь таван хувиас давсан бүх төрлийн бүтээгдэхүүнийг ил хогийн цэг дээр хаях болон шатаах нь хуулиар хориотой байдаг төдийгүй 2020 оноос эхлэн нэг удаагийн гялгар уутны хэрэглээг бүр мөсөн халсан юм. Сонирхолтой нь, австричууд хүнсний хог хаягдлыг бордоо болгон хувиргах зорилготой хөтөлбөрийг улс даяараа тун амжилттай хэрэгжүүлдэг юм. Таны амьдарч буй мужаас хамааран хүнсний хаягдал хүлээн авах бордооны сав нь хүрэн эсвэл ногоон өнгөтэй байх бөгөөд энэхүү саванд та жимс, хүнсний ногооны хаягдал, жимсний хальс, кофены шаар болон цайны уут, цэцэрлэгийн хог хаягдал, гал тогооны цаасан алчуур зэргийг хийх боломжтой. Хаягдал нь цэцэрлэгжүүлэлт болон био газны үйлдвэр гэх мэт төслүүдэд ашиглагдана. Жил бүр зөвхөн Вена хотод 100 мянга орчим тонн дахин боловсруулах боломжтой органик материалыг 80 мянга гаруй саванд цуглуулж, бордоо болгон боловсруулдаг байна.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 24. БААСАН ГАРАГ. № 103 (7347)

 

0


Сэтгэгдэл (0)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.





ШИНЭ МЭДЭЭ

Ойрын өдрүүдэд нутгийн хойд хэсгээр дуу цахилгаантай аадар бороо орно6 сар 24. 14:05ЦЕГ: Хүүхдийн эрхийг зөрчсөн 82 иргэнд 24.600.000 төгрөгийн торгуулийн шийтгэл оногдуулав6 сар 24. 12:19ХҮЭК-т сонгуультай холбоотой гэм хэргийн шинжтэй 182 гомдол мэдээлэл иржээ6 сар 24. 12:09МАН-ын дарга, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ: 2025 оныг залуучуудын жил болгоно6 сар 24. 12:05Нэр дэвшигч, нам, эвсэл хандив болон сонгуулийн зардлын тайлангаа Аудитын байгууллагад хүргүүлж, ил тод мэдээлнэ6 сар 24. 11:05Нам, эвслийн дарга нарын хамгийн олон давтамжтай “үгс”6 сар 24. 10:59ЭМД-ын шимтгэлээ 2019 оноос тасралтгүй төлснөөр тусламж үйлчилгээ авах боломжтой6 сар 24. 10:56Дүнжингарав худалдааны төвийн уулзвараас 133 дугаар сургууль хүртэлх авто замын өргөтгөлийн ажил хийгдэж байна6 сар 24. 10:51Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэлүүд нэмлээ6 сар 24. 10:47Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн Бүгд Найрамдах Узбекистан Улсад хийх төрийн айлчлал эхэллээ6 сар 24. 10:42Р.Даваадорж: Төсвийн 5-7 тэрбумаар Сэлэнгэ аймагт “балгас” барьсан байхыг харлаа6 сар 24. 10:38Нийслэлийн хэмжээнд гамшгаас хамгаалах өндөржүүлсэн бэлэн байдлын зэрэгт шилжлээ6 сар 23. 16:54Гэр, хашаа, гудамж, талбайд ус орсон 70 дуудлага, мэдээллийн дагуу ажиллалаа6 сар 21. 20:20Үерийн далан халих эрсдэлээс сэргийлж Дунд голын төгсгөлд зөвшөөрөлгүй барьсан түр замыг сэтэллээ6 сар 21. 13:36Иргэдийн аюулгүй байдлыг хангаж, бэлэн байдалд ажиллаж байна6 сар 21. 10:45Шар хоолойн 3 км автозамын ажил удахгүй эхэлнэ6 сар 21. 10:39Ц.Энхбат: Үр хүүхдэдээ новшийн нийгэм үлдээчхээд “би сошиал дээр зөндөө сэтгэгдэл бичсэн” гээд сууж баймааргүй байна6 сар 21. 10:36Монгол Улсын Арслан Б.Ганбат: Б.Заяабал бол бэлтгэгдсэн төрийн хүн6 сар 19. 20:22С.Батсайхан: Ус зайлуулах шугам угсарсан газруудад үзлэг хийхэд ус тунасан асуудал гараагүй6 сар 19. 19:23Б.Заяабал: Баруун бүст Ховдын цементийн үйлдвэртэй адил том оврын гангийн үйлдвэр байгуулахаар мөрийн хөтөлбөрт туссан6 сар 19. 13:55Хотын реформын автор Э.Бат-Амгалан6 сар 19. 13:09Д.Оюунбат: Өчигдөр шөнө орсон аадраар үерийн нөхцөл байдал үүсээгүй6 сар 19. 10:32Сайдын дэвшсэн тойрогт пуужингийн хуртай6 сар 19. 9:49Туркийн нэг ч аяллын компанид агнуурын тусгай зөвшөөрөл олгоогүй6 сар 19. 9:12Нийслэл 2024 онд багтан бонд гаргаж, дотоодын зах зээлд арилжаална6 сар 19. 9:05НӨАТ-ын сугалааны тохирол явагдана6 сар 19. 8:54Хүнийг 48 цагийн дотор үхэлд хүргэх аюултай, “эдээр хооллодог” нянгийн өвчлөл Японд тархаад байна6 сар 19. 8:49Улаанбаатарт дуу цахилгаатай бороотой6 сар 19. 8:43Зурхай: Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал жаргал ирнэ6 сар 19. 8:41Завхан аймагт болсон үерт 5 багийн 158 өрх өртжээ6 сар 18. 21:33Харцага Ц.Бямба-Отгонд Улсын арслан цолыг нөхөн олгов6 сар 17. 11:41Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн гадна талбайн ногоон байгууламжийн ажил 40 хувьтай үргэлжилж байна6 сар 17. 10:39Улаанбаатарт +29...+31 градус дулаан байна6 сар 17. 8:16Зурхай: Сэтгэлд сэвтэй газар очиход муу6 сар 17. 8:14Ардчилсан намын дарга Лу.Гантөмөр эмгэнэл илэрхийллээ6 сар 17. 8:02Б.Заяабал: "Шинэ хоршоо" хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна6 сар 15. 16:47Шинэ хоршоологчдод алдаа оноогоо дэнслэх судалгаа, туршлага хэрэгтэй6 сар 15. 16:28Ричард Бреслин: Улаанбаатар хотын төв цэнгэлдэх хүрээлэнг бүрэн шинэчлэх шаардлагатай6 сар 14. 17:00“ASIAN FOLK” АЗИЙН ХОТУУДЫН АРДЫН УРЛАГ, ГАР УРЛАЛЫН НААДАМ ЭХЭЛЛЭЭ6 сар 14. 14:25Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ 30 саяын машин, 364 саяын орон сууцтай6 сар 14. 9:11
 Facebook Twitter Youtube