Хэнхэг Монголын хэрэггүй суртал буюу нотариат

6/ 13/ 2022    9 цаг 33 минут

Нотариатын үйлчилгээг тойрсон шүүмжлэл, сэтгэгдлүүд сүүлийн үед олшрох болов. Учрыг ухаж, учгийг хөвөрдвөөс угт нь манай хүнд суртал, хэнхэг хэнээ зэргээс үүдэлтэй элдэв зөвшөөрөл, шат дамжлага, дүрэм журамтай холбоотой байх аж. Бүхнийг, тэр байтугай өөрийгөө хүртэл нотариатаар батлуулаад ир гэдэг манай тогтолцооны гажгийг өнөөдөр хүн бүр эгдүүцэж, тэр нь эцэстээ нотариатын үйлчилгээг эсэргүүцэх, үгүйсгэх янз байдалтай болж ирэв. Үнэхээр ч монголчуудын нотариатаар батлуулдаг бичиг баримт, гэрээ хэлцэл, гэрчлэл шаардсан үйлчилгээнүүдийн дунд хэрэгцээгүй, шаардлагагүй баталгаажуулалт цөөнгүй бий. Түүний нэг нь өөрөө иргэний үнэмлэхээ барьж очоод, төрийн үйлчилгээ авах гэхэд өмнөөс нь иргэний үнэмлэхний хуулбар шаарддаг. Түүгээр зогсохгүй, тэрхүү хуулбараа заавал нотариатаар батлуулсан байх шаардлагыг хэвшүүлжээ. Эрүүлээр тунгаавал, энэ нь илүүцээс гадна өөр энгийн байдлаар шийдэх бололцоотой үйлчилгээ юм. Тэр тусмаа цахим үндэстэн болох зорилт тавьж, иргэдийнхээ бүртгэл мэдээллийг бүрэн цахимжуулсан гэх өнөө үед нотариатыг энэ мэт болхи үйлд ашиглах нь тун ч ядмаг, гунигтай хэрэг.

Тиймээс нотариатын баталгаа шаарддаг зүйлсийн жагсаалтыг эргэн харж, зарим хэрэгцээгүйг нь болиулах учиртай. Тэгэхгүй бол сүүлдээ нотариатч гэх мэргэжлийн нэр хүнд, ажил үйлчилгээ шавартай хутгалдах нь. Нотариатчийг ердөө л бичиг баримтын хуулбар дээр тамга дараад, мөнгө уутлаад сууж байдаг хамгийн амар хялбар хэрнээ ашигтай бизнес гэж ихэнх хүмүүс боддог.   

Тэгвэл нотариат гэгч хэчнээн чухал, хэрэгцээ шаардлага дээр тулгуурлан бий болсон чухал үйлчилгээ болох талаар цухас өгүүлье.

НОТАРИАТЧ ГЭЖ ХЭН БЭ?

Нотариатч бол өргөн хүрээний хуульч юм. Нотариатч бүр төрийн нэрийн өмнөөс ажилладаг. Янз бүрийн чиглэлээр маргаан гарахаас урьдчилан сэргийлэх, хэрэв маргаан байгаа бол зөрчилдөөнтэй нөхцөл байдлыг цаг тухайд нь шийдвэрлэх, ингэснээр та шүүхэд хандах шаардлагагүй болно. Тэр утгаараа олон улсад нотариатын үүргийг урьдчилан сэргийлэх шударга ёс гэж нэрлэдэг. Хуульчдын дунд “Шүүгчид маргаанаас төрсөн, харин нотариатчид энэ маргаанаас өмнө төрсөн” гэх хэлц байдаг ажээ.

Нотариатч, шүүгч хоёрын үүрэг хариуцлага төстэй. Аль аль нь л иргэн, хуулийн этгээдийн эрхийг хамгаалах, эрхийг тогтсон эрх зүйн хэлбэрээр баталгаажуулахын төлөө байдаг. Тэгвэл Монголд нотариатчийн үүргийг зөвхөн бичиг баримтыг баталгаажуулдаг хүн гэдгээр л төсөөлдөг. Нотариатыг хэрэглэж буй жишиг нь ч тэр л хүрээнээс халихгүй байгаа болохоор аргагүй юм.

Тэгвэл нотариатын үйлчилгээ нь иргэдэд ямар их ашиг тустайн зэрэгцээ ирээдүйд үүсэх их хэмжээний эрсдэл, алдагдлаас хамгийн хямд зардлаар сэргийлж болох гарц, зарим тохиолдолд аврагчийн үүргийг гүйцэтгэдэг. Нотариатч нь төрөөс тогтоодог эрх зүйн хамгаалалтыг хэрэгжүүлж, өв залгамжлал, гэрээ хэлцэл, баримт бичгийг гэрчлэх, эрх зүйн зөвлөгөө өгөх, Олон улсын гэрээ, конвенцийн дагуу баримт бичгийг хилийн чанадад илгээх, хүлээн авахад тухайн баримт бичгийг баталгаажуулахтай холбоотой үүргийг хүлээдэг ажээ.

Энэ нь мэдээж эргээд болзошгүй маргаанаас урьдчилан сэргийлж, үнэн зөв нотлох баримтыг бий болгох замаар иргэний эрх ашиг зөрчигдөхөөс хамгаалдаг. Цаашлаад нийгэмд үүсэх хууль бус үйл ажиллагаа, хэрэг зөрчил, шүүхийн маргааныг бууруулж байдаг ач холбогдолтой. Учир нь нотариатаар гэрчлүүлсэн аливаа үйл баримт, үйлдэл нь хууль зүйн факт болж, талуудын хооронд маргаан гарвал бүх шатны шүүх, хууль сахиулах бусад байгууллагад нотлох баримтын хэмжээнд үнэлэгддэг билээ.

Анхны нотариатчид эртний Египэтээс эхтэй. Гэхдээ өнөөгийн нотариатын хэв шинжээс арай өөр үйлчилгээ үзүүлдэг байжээ. Тэр үед агораномос гэж нэрлэгддэг хүмүүс хууль ёсны нотлох баримт цуглуулах, засах ажил эрхэлдэг байв. Харин нотариат гэдэг үг нэлээд хожуу эртний Ромд бий болжээ. Эзэнт гүрний хил хязгаар нэмэгдэхийн хэрээр бичиг баримтын урсгал ч нэмэгдсэн тул хууль, гэрээ хэлцлийг бүртгэж, хадгалах хүмүүс хэрэгтэй болжээ.

Олон улсад нотариатчдын тухай анх дурдсан нь XV зуунаас эхэлдэг. Тэд санваартнуудын хамт гэрээслэл, эд хөрөнгийн хандивтай холбоотой гүйлгээг баталгаажуулдаг байжээ. Харин Монгол Улсад 1922 онд Ардын Засгийн газраас “Элдэв гадаад дотоод пүүс хоршоо, хүн иргэний харилцан тогтоосон гэрээ бичгийг данснаа гэрчлүүлэн тэмдэглэх тухай дүрэм” гэдгийг баталж, нотариатын суурийг тавьсан гэж үздэг. 1925 онд Шүүх яамны харьяанд “Ерөнхий хэлтсийн гэрээ зэргийг гэрчлэх, батлах, хэргийг эрхлэх салаа” нэртэйгээ анх байгуулагдсан түүхтэй.

Өдгөө дэлхийн бүх улс орнууд нотариатын үйлчилгээг төрийн нэрийн өмнөөс эрх олгон хэрэгжүүлж байна. Ингэхдээ иргэдийнхээ биед авч явдаг үнэмлэх, бичиг баримтыг баталгаажуулах хэлбэрээр ашиглах нь ховор. Ихэнхдээ өв залгамжлалтай холбоотой баримтыг гэрчлэх үүргийг нотариатчид гүйцэтгэдэг байна. Нотариатын тогтолцоо нь бусад оронд төрийн болон хувийн хэвшлийн нотариат гэх хоёр хэлбэртэй байдаг. Хувийн нотариатууд маш олон ч тэд зарим гэрчлэл, баталгаажуулалтыг хийдэггүй. Жишээ нь өв залгамжлалыг гэрчилдэггүй. Өв залгамжлалын хэргийг зөвхөн төрийн нотариатууд гэрчилдэг байна. Тухайлбал, Беларусь улсад төрийн болон хувийн гэсэн хоёр хэлбэртэй нотариат байсныг Ерөнхийлөгч нь өв залгамжлалын хэргийг зөвхөн төрийн нотариатчид итгэмжлээд бусад үйлчилгээг хувийн нотариатуудад шилжүүлсэн аж. Ингэснээр нотариатын үйлчилгээ илүү сайжирч, хүнд суртал алга болжээ.

НОТАРИАТЧИЙН ЖИНХЭНЭ ХЭРЭГЦЭЭ ЮУ ВЭ?

Шаардлагагүй, илүүц баталгаажуулалт хийдэг гэдгээр дан ганц нотариатыг буруутгах нь өрөөсгөл ойлголт юм. Учир нь тухайн баримт бичгийг заавал нотариатаар баталгаажуулах шаардлагагүй атал тэгэхийг шаардаж буй төрийн байгууллага, банк, үйлчилгээний газруудын дүрэм журмаас тэр бүхэн үүсэлтэй. Төрийн байгууллагад аливаа баримт бичгийн нотариатаар гэрчлүүлсэн хуулбар, эсвэл баримт бичгийн хуулбарыг хүссэн тохиолдолд нотариатын хийх ажлын цэсэнд тэр бүхэн багтахаас өөр аргагүй.

Жишээлбэл, та Шенгений виз мэдүүлэх гэж байна хэмээн төсөөлбөл энгийн хуулбарыг Элчин сайдын яам, консулын газарт хүлээж авахгүй. Хуурамчаар үйлдэх амархан тул баталгаа хаана байна гэх шаардлага нь зүй ёсных юм. Баримт бичгийг эх хувьтай нь бүрэн нийцэж байгаа эсэхийг баталгаажуулах нь маш хэрэгтэй гэдэг нь энэ жишээнээс харагдана.

Харин манай улсын одоогийн нөхцөлд иргэний үнэмлэх, ажлын газрын тодорхойлолт, оршин суугаа хаягийн тодорхойлолт гэх зэргийг заавал нотариатаар батлуулж авчир гэх шаардлага нь илүүц. Гэтэл зөвхөн нийслэлийн үйлчилгээний нэгдсэн төвөөс иргэдэд үзүүлж буй 182 төрлийн үйлчилгээний 29 нь бичиг баримтынхаа хуулбарыг нотариатаар баталгаажуулахыг шаарддаг юм байна. Үүнийг Су.Батболд хотын даргаар ажиллаж байхдаа цуцлах шийдвэр гаргасан ч аливаа захирамж шийдвэр газар дээрээ хэрэгжихгүй замхардгийн жишээ болоод дууссан. Нотариат хайж гүйх цаг зав хийгээд шаардлагагүй зардалд мөнгө төлөх нь хүнд суртлын нэгээхэн хэлбэр гэдэгтэй хэн ч маргахгүй.

Монголд нотариатчдыг ойлгохдоо бичиг баримтыг хуурамчаар үйлдэхээс сэргийлдэг л гэж боддог. Харин манайд иргэний үнэмлэх, эсвэл бусад тодорхойлолтыг хуурамчаар үйлдээд байх шаардлага ч бага, байлаа гэхэд манай нотариатчид түүнийг хуурамч эсэхийг магадлах, баталгаажуулах боломж хомс. Тиймээс л ядаж л хорооны тодорхойлолт, иргэний үнэмлэхний хуулбар зэргийг нотариатаар батлуулдаг ядмаг байдлаа ор тас болих хэрэгтэй санагдана.

Нотариатч бол түүнээс хавь илүү чухал албатай улс байх учиртай. Монголчууд амьд хүний гэрч болсноос үхсэн хүний дэр бол гэдэг дээ. Тэгвэл нотариатчид тэрхүү амьд хүний гэрч гэгч үйлтэй ажлыг хийдэг хүмүүс.

Цаашлаад нотариачдын эрх олголт, ажлын байр, цагийн хуваарь, хүртээмж гээд ярьж, хөндөх асуудал энэ хүрээнд бишгүй олон. Ядаж л манай улсад амралтын өдөр ажилладаг нотариаттай байх наад захын эрэлт бий. Олон улсын стандартаар бол 15 мянган хүнд 1 нотариатч оногдох ёстой. Бүс нутгуудад 25-30 мянган хүнд 1 нотариат үйлчлэх ёстой гэж үздэг. Харин манайд хуульч, шүүгчээр ажиллаж байгаад тэтгэвэртээ гарсан хүмүүс нотариат ажиллуулдаг жишиг тогтсон. Гэтэл гадаадад нотариатч нь өөр цалинтай ажил, албан тушаал хавсран гүйцэтгэхийг хориглодог байх жишээтэй. Монголд нийт нотариатчдын 44 хувь нь 50-иас дээш настай бөгөөд хамгийн өндөр настай нотариатч 80 настай гэнэ. Нотариатын үйлчилгээ нь тэтгэвэрт гарсан хойноо хийхэд хамгийн тохиромжтой ажил гэсэн хандлагыг эндээс харж болж байна.

Энэхүү нийтлэлийн зорилго болоод дэвшүүлж буй асуудал нь нотариатын тухай ойлголтоо Монголын төр нь ч, иргэд, бизнесийн байгууллагууд нь ч шинэчлэх, хэрэглэх арга өнцөгөө өөрчлөх болсон тухай юм. Нотариатаар гэрээ хэлцлээ баталгаажуулсан хэрнээ л алдсан, хохирсон хүмүүс Монголд олон бий. Баримт бичгийг нотариатаар баталгаажуулах нь захиргааны журмын нэг мөн боловч зарим шаардлагагүй нотариатын үйлчилгээг болиулах хэрэгцээ үүсчээ. Мэдээж нотариатгүйгээр барьцаалах, худалдах, хандивлах гэх мэт хэлцлүүд хууль ёсны хүчин төгөлдөр бус болно. Хэлцэлд орогч талууд шаардлагагүй эрсдэлтэй тулгарна. Гэхдээ ядаж бүртгэл мэдээлэл, лавлагаатай холбоотой бичиг баримтуудыг заавал нотариатаар батлуулах гэхгүйгээр ажил хэргээ хөтлөн явуулдаг болмоор байна. Манайхны нэг дутагдал нь аливаа дүрэм журам, нийтлэг жишгийг хэрэгжүүлэхдээ хэтрүүлдэг, тунг нь ихдүүлдэг байдал нотариат дээр ч давтагдав. Хэнхэг ихэдвэл хүнд суртал, явдал чирэгдэл л ихэсдэг жамтай билээ.

 

 Эх сурвалж: Үндэстний ТОЙМ сэтгүүл

1


Сэтгэгдэл (1)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.



202.21.109.78Зочин   • 6 сарын 14. 15 цаг 30 минут

Үнэн шүү. Нотариат баталсны үнэ өөр өөр байдаг ба энэ нь тухайн нотариатчид худлаа санаснаараа мөнгө авч байгааг гэрчилнэ. Зүгээр орлого олдог аймаар тогтолцоо. Юу ч зарахгүй, байнгын орлоготой, хариуцлага хүлээхгүй. бүх юм цахимжаад байхад одоо Нотариатыг болимоор юм. Зөвхөн зайлшгүй хэрэгцээтэй юманд л гэхээс ихэнхийг нь хаах хэрэгтэй. Сууж байгаа хүмүүс нь юу ч мэдэхгүй даварсан гарууд байдаг



ШИНЭ МЭДЭЭ

Үндэслэлгүйгээр үнэ нэмж ашиг олсон бол буцаагаад хураалгана1 цаг 36 минутын өмнөНаадамчдад зориулж зургаан чиглэлд 56 автобус нэмж явуулна2 цаг 7 минутын өмнөГ.Өсөхбаяр аварга А.Сүхбат аваргын өмнө эрэмбэлэгдэнэ2 цаг 10 минутын өмнөӨнгөрсөн жилийн Хүй долоон худагт болсон барилдаанд шөвгөрсөн бөхчүүдэд цол олгох эсэхийг Ерөнхийлөгч шийднэ2 цаг 47 минутын өмнөСингапурын Хуримтлалын төв санг тэтгэврийн үйлчилгээтэй уялдуулсан туршлагыг нэвтрүүлнэ2 цаг 52 минутын өмнөНХОГ-аас Монгол Улсын гавьяат барилгачин төрлөө2 цаг 58 минутын өмнөАрдын жүжигчин Данзанваанчигийн Ухнаа нарт Хөдөлмөрийн баатар цол хүртээлээ3 цаг 58 минутын өмнөТаван удаагийн халдварт өвчний голомтыг удирдан ажилласан ХӨСҮТ-ийн М.Тунсагт ГАВЬЯАТ ЭМЧ цол хүртээлээ3 цаг 58 минутын өмнөУс хальсан байршилд шуурхай албаныхан ажиллаж байна4 цагийн өмнөШатахуун импортын дундаж үнэ 830 долларт хүрч өсчээ4 цаг 27 минутын өмнөӨчигдөр 16 настай хүү туул голд живж амиа алджээ4 цаг 35 минутын өмнөУлсын баяр наадамд Баян-Өлгий аймгаас хамгийн олон харваач иржээ4 цаг 41 минутын өмнөЕрөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Төрийн үйлчилгээг цахимжуулж эрчимтэй шинэчлэл хийж буйгаа танилцуулав4 цаг 44 минутын өмнөЗээлийн гэрээнд гарын үсэг зурсан бол үүрэг хүлээнэ4 цаг 50 минутын өмнөЛ.Оюун-Эрдэнэ: Сингапурын мэдлэгт суурилсан хөгжлийн туршлагыг Монголд нутагшуулах сонирхолтой байна4 цаг 56 минутын өмнөХүнсний хангамж, чанарын асуудлаар түр хороо байгууллаа6 цаг 12 минутын өмнөЛ.Наранбаяр: Орос, Монгол хоёр хэвлэлийн мэдэгдэл гаргаснаас өөр С.В.Лавровын айлчлалаар юу ч шийдсэнгүй6 цаг 19 минутын өмнөМанай улсад онгоцны түлш бусад улс орноос 28.8 хувиар илүү үнэтэй байна7 цаг 52 минутын өмнө"Архины татварыг нэмснээр чанар муутай архи ихээр үйлдвэрлэгдэж иргэдийн эрүүл мэндийг хохирооно"7 цаг 53 минутын өмнөГавьяаг нь Х.Бадамсүрэн хүртэж, гавыг нь Д.Эрдэнэбилэг зүүлээ7 цаг 57 минутын өмнөМонголын рагбичид Киргиз шигшээ багийг 69:7-гоор хожлоо8 цаг 3 минутын өмнөСудалгаа: Д.Өнөрболор, Ч.Ундрам, Г.Мөнхцэцэг нар сонгогчдоос хамгийн тааруу үнэлгээг авчээ8 цаг 11 минутын өмнөАнгараг, Саран дээр хүн амьдрахад тохиромжтой байгууламж барихаар төлөвлөж байна8 цаг 46 минутын өмнөЧикаго хотын төв талбайд Монголын соёлыг сурталчлах үйл ажиллагааг зохион байгуулжээ8 цаг 49 минутын өмнөЕБС-д ажиллах мэргэжлийн сэтгэл зүйчдийн сонгон шалгаруулалт эхэллээ9 цаг 17 минутын өмнөГазрын тосны бүтээгдэхүүний тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ9 цаг 27 минутын өмнөГ.Занданшатар: Эдийн засгийн голлох үзүүлэлтүүд сайжирна гэдэгт итгэж байна9 цаг 31 минутын өмнөХөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын ажлын гүйцэтгэгч компаниудын төлөөлөлтэй уулзалт зохион байгууллаа7 сар 7. 8:43Шри-Ланкийн Ерөнхийлөгч Путинаас тусламж хүсэв7 сар 7. 8:21ӨНӨӨДӨР: Үндэсний их баяр наадмын Урианхай сурын харваа эхэлнэ7 сар 7. 8:09Монгол Улсын Их Хурлын 2022 оны хаврын ээлжит чуулган өндөрлөлөө7 сар 7. 8:07Х.Энхтуяа: Олимпийн аварга болно гэж хүүдээ амласан7 сар 7. 8:05Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлд ирсэн гомдлын агуулга, шийдвэрлэсэн байдалд дүн шинжилгээ хийлээ7 сар 7. 8:03Барилгын материалын үнийн өсөлтийг тооцож Сангийн яаманд хүргүүлнэ7 сар 7. 8:02Каракалпакстан дахь эсэргүүцлийн хөдөлгөөн: Төв Ази өөрчлөлтийн ирмэг дээр байна уу?7 сар 7. 8:00Б.Жигжид: Монгол Улсын шинэ мянганы хөгжил “Мянганы зам”-аас эхэлсэн7 сар 7. 8:00Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ7 сар 7. 7:30В.Путин "Их 20"-ийн уулзалтад оролцохоор төлөвлөж байгааг ОХУ-ын ГХЯ мэдэгдлээ7 сар 7. 7:20Түүхэн товчоон: Орос-Дундад Иргэн улсын 1913 оны тунхаг7 сар 7. 6:40Энэ өдрийн зурхай7 сар 7. 6:35
 Facebook Twitter Youtube