М.Зоригт: “Дан дээл”, “давхар дээл” гэж туйлширмааргүй байна

6/ 24/ 2022    7 цаг 21 минут


Т.БАТСАЙХАН

 Үндсэн хуульд  оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөлтэй холбоотой асуудлаар УИХ-ын гишүүн асан М.Зоригттой ярилцлаа.

 

-Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудал улс төрийн хүрээнд анхаарал татаж байна. Энэ асуудлаар УИХ-ын гишүүд сонгогдсон тойргийнхоо иргэдтэй уулзалт хийж эхэлсэн.  Монгол Улсын иргэний хувьд таны байр суурь ямар байгаа вэ?

-Одоогийн яригдаж байгаа үзэл санаагаар Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг дэмжиж байна.  Ардчилсан Монгол Улс ардчиллын гол үзүүлэлт  болсон парламентын сонгуулиа ч зохион байгуулж чадахаа больсон. Ерөнхийлөгч, Засгийн газар, УИХ нь хоорондоо зөрчилдөөнтэй. Нэг зүг рүү харж, нэгдмэл бодлогоор улс орноо авч явж чадахгүй байна.  Дээрээ суудлаа олохгүй бол доороо гүйдлээ олохгүй гэдэг шиг үүнээс шалтгаалсан гажуудал нийгэмд газар авлаа.  Авлига, хээль хахууль, тэгш бус хуваарилалт салбар бүрд бий болж, ардчилсан Монгол Улсын иргэдийн суурь эрх, эрх чөлөө ч ганхаж эхэллээ. Энэ бүхний шалтгаан нь ердөө төрийн тогтолцооны гажуудал болж байна.  Цаашлаад дэлхийн улс орнууд, геополитик талаасаа харсан ч Монгол Улс  Үндсэн хуульдаа өөрчлөлт хийх зайлшгүй шаардлага гарч ирлээ.  Хойд хөрш маань тайван бус байна.  Дэлхийн улс орнууд ч өөр өөрийн тоглолтыг хийж эхэллээ. Энэ цаг үед бид улс орны тусгаар тогтнолоо улам бэхжүүлэх шаардлагатай.  Бид өнгөрсөн хугацаанд сонгуулиа ч хийж чадахгүй, олон жил гадны нөлөөнд явсан нь үнэн шүү дээ. Дэлхийн том гүрэн манай цөөн хэдэн дарга нараар дамжуулж нөлөөгөө бэхжүүлж ирсэн.  Цаашид ийм нөлөөллийг газар авахуулахгүйн тулд Үндсэн хуулиа өөрчилж, парламентын ардчиллаа улам бэхжүүлэх нь зүйтэй.

-Та хуулийн үзэл санааг нь дэмжиж байгаа юм байна. Тухайлсан ямар өөрчлөлтийг заавал орох шаардлагатай гэж үзэж байна вэ?

-Энэ цаг үед сонгуулиа маш зөв тогтолцоогоор явуулдаг болох хэрэгтэй. Ингэснээр жирийн иргэний оролцоо, дуу хоолой төрийн шийдвэрт нөлөөлж чаддаг байхаас гадна тусгаар тогтнолын ач холбогдолтой.  Парламентын сонгуульд холимог системийг оруулж ирснээр заавал мөнгөтэй, хүчтэй хүн УИХ-ын гишүүн болно гэсэн ойлголт байхгүй болно.  Мэдлэгтэй, мэргэжлийн, шинжлэх ухаанч хүмүүст олны дэмжлэг аваад гарч ирэх боломж бүрдэх юм. Өөрөөр хэлбэл,  парламентад Монголын нийгмийн бүхий л төлөөлөл орж чадна.  Ингэснээрээ олон ургальч мэргэжлийн парламент бүрдэх боломжтой.   Мөн Ерөнхийлөгчийг нийт ард түмнээс биш  парламентаас сонгодог байх заалтыг дэмжиж байна.

-УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэх тухай ярьж байна.  Энэ асуудалд иргэд янз бүрийн л байр суурьтай байх шиг?

-Монгол Улсад зөв засаглал тогтоох гэж өнгөрсөн хугацаанд олон сонголт хийж байсан.  Хоёр танхимтай парламент эмхлэн байгуулж байсан.  АИХ, Бага хуралтай байж үзлээ. Холимог болон 76 тойргоор сонгууль явуулсан. Гэхдээ бид нэг л учраа олохгүй байна. Цаашид парламентын  гишүүдийн тоог нэмэх шаардлагатай.  Үндсэн хуулиа өөрчилж, төрийн тогтолцоогоо зөв замд оруулах ёстой.

-Та Засгийн газрын бүтцэд сайдаар ажиллаж байсан хүн. Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөд Засгийн газар ялангуяа Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг нэмэгдүүлэх заалт орж ирсэн?

-Үнэхээр хүчтэй Ерөнхий сайдтай байж улс орны хэмжээний томоохон төсөл хөтөлбөрүүд урагш явна.  Улсын төсвийг парламент нь батлахгүй байвал тараах санал өгөх эрх нь Ерөнхий сайдад байх ёстой.  Энэ бол зөвхөн манайд бий болгох гээд байгаа эрх үүрэг биш.  Парламентын засаглалтай дэлхийн олон оронд ийм жишиг бий. Одоогийн байдлаар УИХ-тай хэн ч хариуцлага тооцож чаддаггүй.  Ерөнхийлөгчтэй ч хариуцлага тооцох систем байхгүй.  Ийм байдалтай их удаан явж ирсэн.  Төрийн энэ  тэнцвэргүй байдал нь сүүлдээ засаглал хоорондын тогтворгүй байдал үүсгэж байна.  Засгийн газар улс орны хэмжээний том асуудал шийдэх гээд байдаг гэтэл нэг аймгаас сонгогдсон гишүүн тойргийнхоо төсвийн асуудлаас шалтгаалаад шүүмжилдэг.  Цаашлаад фракц үүсгэж, Засгийн газраа татан унагадаг.  Төсвөө ч зөв баталж  зарцуулж чадахгүй байгаа нь манай төрийн тогтолцоотой холбоотой.

-“Давхар дээл”-ний асуудалд та ямар байр суурьтай байна вэ?

- Хуучин цагт сайд нарт зангараг хэрэгтэй гэдэг байв.  Тэр өнцгөөс нь харж УИХ-ын гишүүдийг Засгийн газарт оруулдаг байсан тал бий.  Мөн 76 гишүүнтэй парламентаас сайд  тодрохоор Засгийн газрыг олон солих, унагах асуудал харьцангуй бага байлаа.  Энэ утгаараа хүмүүс “давхар дээл”-нд дургүй болж эхэлсэн.  Одоо ажиллаж байгаа Засгийн газрыг харахад УИХ-ын гишүүн биш ч залуу сайд нар ажлаа мэргэжлийн хэмжээнд хийж байна. Улс төр хийхгүй, ажлаа л хийгээд байна.  Энэ өөрөө их зөв жишиг. Тэгэхээр цаашид давхар дээл болно, болохгүй гээд туйлшираад байхаас  илүүтэй аль алинд нь боломжийг олгодог байх хувилбартай  байх нь зүйтэй. Магадгүй нэг салбарын асуудлыг үнэхээр онцгой авч үзээд 4-5 жил бодлого хэрэгжүүлэх гэж байгаа бол түүнийг нь бодлогын яам болгоод УИХ-ын гишүүн, нөлөө бүхий хүнийг ажиллуулах нь зүйтэй. Нөгөө талаас мэргэжлийн хүмүүсээр ажил хийлгэхийн давуу талыг ч ашиглах хэрэгтэй.  Тэгэхээр энэ асуудалд аль нэгийг хаах биш, хосолсон хувилбарыг үлдээх ёстой гэж харж байна.

-Гишүүдийн тоог нэмж сонгуулийн тогтолцоог өөрчилснөөр  улс төрийн намуудыг төлөвшүүлнэ гэж үзэж байгаа юм билээ.  Үр дүнд хүрэх болов уу?

-76 тойргоос 76 хүн сонгохоор мэргэжлийн ёс зүйтэй гэхээс илүүтэй хуучны танил мөнгөтэй хүмүүс л эргэж орж ирээд байдаг. Тухайн тойргоо базчихсан,  худалдаад авчихсан, тэндээ ажиллаад бүр сурсан байдаг.  Тэгэхээр сүүлдээ тэр 76 хүн нам байтугай хэнийг ч тоохоо байж эхэлдэг.  Түүнээс болоод улс төрийн намууд зөв хөгжиж чаддаггүй, төлөвшдөггүй.  Манай АН-ын өнөөгийн нөхцөл байдлын суурь шалтгаан ч ердөө энэ шүү дээ. Нэг тойргоос гишүүн болоод сурчихсан "нөгөө гар" намын, үзэл санаа, гишүүдээсээ илүү өөрсдийгөө л бодож намаа сүйтгэдэг. Тэгэхээр намын төлөвшил гэдэг чухал.  Нам гэдэг улс орныхоо эрх ашгийн төлөө үзэл бодлоороо нэгдсэн ард иргэдийн сайн дурын нэгдэл шүү дээ. Тэд хамтраад, нэгдээд явахад намын нэр барьсан 2-3 хүн УИХ-д гарчихаад өөр юм яриад байж болохгүй.  Тэгэхээр сонгуулийн тогтолцоонд холимог системийг оруулж ирснээр намын гишүүд улс орныхоо өмнө хариуцлага хүлээдэг болно. Цаашдаа Монгол Улс 2-3 хүчтэй намтай л баймаар байна.   Ямар ч салхинд ганхаад байхгүй бат бөх гэрийн багана гэдэг шиг үзэл санаанаасаа ухардаггүй хүмүүсийн нэгдэл чухал.

-2019 онд бид Үндсэн хуульдаа өөрчлөлт оруулж байсан.  Эцэг хуульд ойрхон гар хүрлээ гэж шүүмжлэх хүмүүс байна?

-Бид Үндсэн хуулиа ойр ойрхон өөрчилж болохгүй гэдэг шалтгаанаар дахиад 20-30 жилийг алдмааргүй байна. Дэлхийн улс орнуудын хөгжил хол тасраад явчихлаа. Одоогийн байгаа төрийн бүтэц зохион байгуулалтаар бол Монгол Улсад нөгөө л суусан шавартаа хий эргэсэн хэвээр байна. Тэгэхээр бид зоригтой хөдөлж,  урагшаа явах хэрэгтэй.  Хэнээс ч хараат бусаар улс орныхоо ирээдүй хөгжлийг тодорхойлчихдог баймаар байна.  Нэгэнт нийтээрээ өөрчлөөд урагшлая гэсэн бол цаг алдах хэрэг байхгүй. МАН-ын зарим ахмад гишүүд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг эсэргүүцэж байгаа харагдсан. Тэд намдаа гомдсон уу аль эсвэл хүүхдийг нь ажилд оруулж өгөөгүйд гоморхсон уу, тийм л хүмүүс.  Тэгэхээр иргэд маань болж өгвөл Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн хэлэлцүүлэгт оролцож саналаа өгч тусгуулаарай гэж уриалж байна.  Бид улс  орныхоо тусгаар тогтнолыг бүх нийтийн санал асуулгаар баталгаажуулж чадсан ард түмэн шүү дээ.

0


Сэтгэгдэл (0)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.





ШИНЭ МЭДЭЭ

Үндэслэлгүйгээр үнэ нэмж ашиг олсон бол буцаагаад хураалгана1 цаг 3 минутын өмнөНаадамчдад зориулж зургаан чиглэлд 56 автобус нэмж явуулна1 цаг 33 минутын өмнөГ.Өсөхбаяр аварга А.Сүхбат аваргын өмнө эрэмбэлэгдэнэ1 цаг 37 минутын өмнөӨнгөрсөн жилийн Хүй долоон худагт болсон барилдаанд шөвгөрсөн бөхчүүдэд цол олгох эсэхийг Ерөнхийлөгч шийднэ2 цаг 14 минутын өмнөСингапурын Хуримтлалын төв санг тэтгэврийн үйлчилгээтэй уялдуулсан туршлагыг нэвтрүүлнэ2 цаг 19 минутын өмнөНХОГ-аас Монгол Улсын гавьяат барилгачин төрлөө2 цаг 25 минутын өмнөАрдын жүжигчин Данзанваанчигийн Ухнаа нарт Хөдөлмөрийн баатар цол хүртээлээ3 цаг 25 минутын өмнөТаван удаагийн халдварт өвчний голомтыг удирдан ажилласан ХӨСҮТ-ийн М.Тунсагт ГАВЬЯАТ ЭМЧ цол хүртээлээ3 цаг 25 минутын өмнөУс хальсан байршилд шуурхай албаныхан ажиллаж байна3 цаг 26 минутын өмнөШатахуун импортын дундаж үнэ 830 долларт хүрч өсчээ3 цаг 54 минутын өмнөӨчигдөр 16 настай хүү туул голд живж амиа алджээ4 цаг 1 минутын өмнөУлсын баяр наадамд Баян-Өлгий аймгаас хамгийн олон харваач иржээ4 цаг 8 минутын өмнөЕрөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Төрийн үйлчилгээг цахимжуулж эрчимтэй шинэчлэл хийж буйгаа танилцуулав4 цаг 10 минутын өмнөЗээлийн гэрээнд гарын үсэг зурсан бол үүрэг хүлээнэ4 цаг 17 минутын өмнөЛ.Оюун-Эрдэнэ: Сингапурын мэдлэгт суурилсан хөгжлийн туршлагыг Монголд нутагшуулах сонирхолтой байна4 цаг 23 минутын өмнөХүнсний хангамж, чанарын асуудлаар түр хороо байгууллаа5 цаг 39 минутын өмнөЛ.Наранбаяр: Орос, Монгол хоёр хэвлэлийн мэдэгдэл гаргаснаас өөр С.В.Лавровын айлчлалаар юу ч шийдсэнгүй5 цаг 46 минутын өмнөМанай улсад онгоцны түлш бусад улс орноос 28.8 хувиар илүү үнэтэй байна7 цаг 18 минутын өмнө"Архины татварыг нэмснээр чанар муутай архи ихээр үйлдвэрлэгдэж иргэдийн эрүүл мэндийг хохирооно"7 цаг 20 минутын өмнөГавьяаг нь Х.Бадамсүрэн хүртэж, гавыг нь Д.Эрдэнэбилэг зүүлээ7 цаг 24 минутын өмнөМонголын рагбичид Киргиз шигшээ багийг 69:7-гоор хожлоо7 цаг 30 минутын өмнөСудалгаа: Д.Өнөрболор, Ч.Ундрам, Г.Мөнхцэцэг нар сонгогчдоос хамгийн тааруу үнэлгээг авчээ7 цаг 38 минутын өмнөАнгараг, Саран дээр хүн амьдрахад тохиромжтой байгууламж барихаар төлөвлөж байна8 цаг 13 минутын өмнөЧикаго хотын төв талбайд Монголын соёлыг сурталчлах үйл ажиллагааг зохион байгуулжээ8 цаг 16 минутын өмнөЕБС-д ажиллах мэргэжлийн сэтгэл зүйчдийн сонгон шалгаруулалт эхэллээ8 цаг 44 минутын өмнөГазрын тосны бүтээгдэхүүний тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ8 цаг 53 минутын өмнөГ.Занданшатар: Эдийн засгийн голлох үзүүлэлтүүд сайжирна гэдэгт итгэж байна8 цаг 57 минутын өмнөХөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын ажлын гүйцэтгэгч компаниудын төлөөлөлтэй уулзалт зохион байгууллаа7 сар 7. 8:43Шри-Ланкийн Ерөнхийлөгч Путинаас тусламж хүсэв7 сар 7. 8:21ӨНӨӨДӨР: Үндэсний их баяр наадмын Урианхай сурын харваа эхэлнэ7 сар 7. 8:09Монгол Улсын Их Хурлын 2022 оны хаврын ээлжит чуулган өндөрлөлөө7 сар 7. 8:07Х.Энхтуяа: Олимпийн аварга болно гэж хүүдээ амласан7 сар 7. 8:05Хэвлэл мэдээллийн зөвлөлд ирсэн гомдлын агуулга, шийдвэрлэсэн байдалд дүн шинжилгээ хийлээ7 сар 7. 8:03Барилгын материалын үнийн өсөлтийг тооцож Сангийн яаманд хүргүүлнэ7 сар 7. 8:02Каракалпакстан дахь эсэргүүцлийн хөдөлгөөн: Төв Ази өөрчлөлтийн ирмэг дээр байна уу?7 сар 7. 8:00Б.Жигжид: Монгол Улсын шинэ мянганы хөгжил “Мянганы зам”-аас эхэлсэн7 сар 7. 8:00Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ7 сар 7. 7:30В.Путин "Их 20"-ийн уулзалтад оролцохоор төлөвлөж байгааг ОХУ-ын ГХЯ мэдэгдлээ7 сар 7. 7:20Түүхэн товчоон: Орос-Дундад Иргэн улсын 1913 оны тунхаг7 сар 7. 6:40Энэ өдрийн зурхай7 сар 7. 6:35
 Facebook Twitter Youtube