Г.Жавзансүрэн: Ажлын байранд тавигдах гол шалгуур нь шүүмжлэлт сэтгэлгээ болсон

11/ 24/ 2022    10 цаг 36 минут

Нийгэм судлалын дээд сургуулийн багш, сэтгэл судлаач Г.Жавзансүрэнтэй ярилцлаа.


-Шүүмжлэлт сэтгэлгээний тодорхойлолт нь юу вэ. Хэн нэгнийг буруутгахаас ялгарах онцлог нь юу бол?

-Шүүмжлэлт сэтгэлгээ гэдэг өөрөө шинжлэх ухааны нэр томьёо. Орчин үед ажлын байранд тавигдах гол шалгуур нь шүүмжлэлт сэтгэлгээ болсон. Бүтээлч шүүмжийг эрэлт хэрэгцээтэй ур чадвар гэж үздэг. Шүүмжлэлт сэтгэлгээг манайхан сөрөг утгаар нь хүлээж авах нь бий. Энгийн үгээр тайлбарлахад, шүүмжлэлт сэтгэлгээ нь аливаа асуудлыг олон талаас нь харж үнэлэлт дүгнэлт хэлж илүү сайжруулах гарц гаргалгааг хайж байгаа хэлбэр.

Өөрөөр хэлбэл, асуудлыг өөрийнхөөрөө үнэлж дүгнэхийг л шүүмжлэлт сэтгэлгээ гэж ойлгож болно. Шүүмжлэлт сэтгэлгээ гэдэг товчхондоо ийм. Манайхан үүнийг хэн нэгнийг буруутгах гэж ойлгох нь түгээмэл. Алдаа дутагдлыг хамтдаа хэлэлцэж илрүүлэх, засч залруулах нь хүн бүрд хэрэгтэй.

-Манайд энэ сэтгэлгээний ойлголт ямар байна вэ. Бусдыг шүүмжлэхдээ гадаад үзэмжээр нь гоочлох, ураг төрлийг нь хамаатуулж цоллох явдал түгээмэл байх юм. Энэ үзэгдэл шүүмжлэлт сэтгэлгээнд хамаарах уу?

-Шүүмжилнэ гэдэг утгыг өөрөөр хүлээж авч байгаа явдал анзаарагддаг. Тухайн зүйлийг буруутгалаа гэж хүлээж авдаг. Албан байгууллагын хурал дээр болдог жишээг л энд дурдъя. Хэн нэгний ажлын талаар санал шүүмж хэлж байгаа нь тухайн хүний ажлыг илүү сайжруулах гэж байгаа л хэрэг. Буруутгаж байгаа асуудал огт биш.

Гаргасан алдааг нь хэлэлцээд илүү сайжруулах гарц гаргалгааг нь хэлэлцэж байгаа асуудал. Гэхдээ шүүмжээ тухайн хүнд зөвөөр хүргэх нь чухал. Санал шүүмж аль аль нь үндэслэлтэй байх хэрэгтэй. Энэ чанараараа буруутгахаас ялгардаг. Аливаа ажлыг олонх дэмжиж болно. Гэхдээ цөөнхөд таалагдахгүй байх боломжтой. Цөөнхийг байх ёстой зүйл шүү гэх үүднээс хүлээж авах нь зөв. Бүгд хүлээн зөвшөөрөх ёстой гэх хандлага манайд түгээмэл бий. Энэ нь буруу. Харин таны тодруулж буй хэн нэгнийг гадаад өнгө үзэмжээр нь гоочилж, ураг садангаар нь цоллож байгаа нь шүүмжлэлт сэтгэлгээ биш. Бусдын нэр төрд халдаж, доромжилж буй бүдүүлэг үйлдэл. Шүүмж үндэслэлтэй, гарц гаргалгаа эрэлхийлсэн байдаг.

-Шүүмжлэл бичсэнээрээ цагдаад дуудагдах явдал түгээмэл болж. Нэр хүндэд халдсан, гутаасан гээд л өргөдөл бичээд хуулийн байгууллагад өгчихдөг болсон. Хаа хаанаа шүүмжлэлт сэтгэлгээний ойлголт тааруу байгааг харуулж байна уу?

-Нэг талдаа тийм. Тухайн гаргаж байгаа шүүмж үндэслэлтэй байна уу гэдгээс хамаарна. Манайхан шүүмжлэлт сэтгэлгээндээ доромжилсон агуулга хавчуулах нь бий. Гадна төрх байдал, яс үндэс, гэр бүлийг нь хамруулдаг. Энэ нь тухайн хүний үнэт зүйл рүү дайрч байгаа хэлбэр. Дахин онцлоход, шүүмжлэлт сэтгэлгээ биш бусдыг доромжилсон үйлдэл. Иргэд шүүмжлэхдээ энэ баталгаатай билүү гэдгийг анзааралгүй аманд орсноороо бусдыг хэлээд буруудах нь бий. Шүүмжлэл хэлэхдээ архивын баримт, статистик үзүүлэлт судалсан бол үнэт зүйл рүү халдах асуудал гарахгүй дээ. Судалгаанаас харахад 40-өөс дээш насныхан асуудалд шүүмжлэлтэй хандахдаа заавал доромж үгээр хачирлах гээд байдаг.

Ихэвчлэн гэр бүл, үнэт зүйл рүү нь дайрч доромжилно. Дотроо байгаа бусдыг хүлээн зөвшөөрдөггүй таагүй мэдрэмжээ гадагшлуулахдаа илэрхийлэх өнгө аясаа олохгүй байгаатай холбоотой. Шүүмжлэл хэлэх нь нээлттэй ч хил хязгаарыг нь давж болохгүй.

-Шүүмжлэхдээ тухайн хүний гарал үүсэл, гэр бүл,ажил мэргэжлийг хавчуулах явдал түгээмэл байдгийг та хэлж байна. Энэ нь манайхны сэтгэлгээний онцлогтой холбоотой юу?

-Бид бүлгийн сэтгэлгээтэй. Шүүмжилж буй хүн нь тухайн бүлгээс гарсан гэх байдлаар гэр бүл, найз нөхдийг нь шүүмжлэлдээ хавчуулдаг. Өнөөдөр нийгэмд байгаа сэтгэлгээтэй уялдуулж хэлэхэд тухайн шүүмжилж байгаа хүний эцэг нь муу нэртэй байж болно. Харин хүүхэд нь муу байх албагүй. Тэрний аав нь авлигын хэрэгт холбогдсон улстөрч. Хүүхэд нь ч авлигач гэх байдлаар ханддаг. Энэ нь хүний нэр төрд нь халдаж байгаа үйлдэл. Мөн л нас тогтсон улс ийм шүүмж хэлэх нь бий. Тэд шүүмж хэлэх дуртай байдаг. Ингэхдээ бусдын нэр төрийг гутаадаг. Өөрөөр хэлбэл, шүүмжлэлт сэтгэлгээ, доромжлолыг ялгаа заагийг нь төдийлөн ойшоодоггүй. Харин залуу улс шүүмжлэхдээ асуудлын гарц гаргалгаа, шийдэл эрэлхийлэх болсон. Энэ эрх хэнд ч нээлттэй.

 Эх сурвалж: DNN.mn

0


Сэтгэгдэл (0)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.





ШИНЭ МЭДЭЭ

УЕПГ: А.Адъяасүрэн гишүүний нүүрсний бизнес дагасан авлигын хэргийг хаагаагүй12 сар 6. 18:00Яс ба үений мөгөөрсний хорт хавдрын эмчилгээг ЭМД-ын сангаас бүрэн хариуцна12 сар 6. 17:04Хөгжлийн банк "Самурай" бондын эргэн төлөлтийн бүрэн барагдуулах боломжтой болсон гэв12 сар 6. 15:59О.Цогтгэрэл:МАН-ын гишүүд УИХ-ын танхимд бие биенээ нүүрсний хулгайчаар дуудсан баримт нь бий. Энэ тухай мэдээлэл хаана байна12 сар 6. 15:16"Чингис бондын өрийг бүрэн төллөө"хэмээн Засгийн газар мэдэгдэв12 сар 6. 14:20“Засагчандмань майнз” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал бусадтай бүлэглэн 19 сая долларын хохирол учруулсан хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ12 сар 6. 13:39Ковидын үеэр У.Хүрэлсүх өрөвчхөн сэтгэлтэй болж жүжиглэн огцроход Ч.Ундрам сонгуулийн менежерээ БОАЖ-ын сайд болгосон12 сар 6. 12:31Л.Оюун-Эрдэнэ: Тогтолцооны томоохон шинэчлэл хийсэн тохиолдолд ард түмэндээ ахин сонгох эрх өгөх нь зүйтэй гэж үзэж байна12 сар 6. 12:13"Амгалан" ДЦС-д гарсан гэмтлийг засаж байна12 сар 6. 11:36“Элэг бүтэн Монгол” хөтөлбөрт зарцуулсан 230 тэрбумаа хэзээ тайлагнах вэ?12 сар 6. 10:53Б.Батхишиг алтан медаль хүртлээ12 сар 6. 9:44Н.Алтанхуяг: Бусдын "хашаа" давж өнгөлзмөөргүй байна12 сар 6. 9:41Өнөөдөр болох үйл явдлууд12 сар 6. 9:33Гацсан төслүүд буюу нүүрсний хулгайчдын бачаар...12 сар 6. 9:32ТЭД БИДНИЙ ТУХАЙ: Монголд авлигын эсрэг жагсаал эхэлж байна12 сар 6. 8:40"Financial Times" сонин Зеленскийг оны шилдэг хүнээр тодруулав12 сар 6. 8:26АНХААР: “Слава” брэндийн өттэй будаа зарагдаж байна12 сар 6. 7:30ЗАЛУУС: Бид дахиж 7 сарын 1-нийг хүсэхгүй байна12 сар 6. 7:30Орос Украины хэд хэдэн бүс нутагт дахин пуужингийн цохилт өгчээ12 сар 6. 7:23Дархлагдсан “Ажнай”-гийн даапаалсан мэдэгдлүүд12 сар 6. 7:20Түүхэн товчоон: Далан Түргэний хос толгойн зураг12 сар 6. 6:40Энэ өдрийн зурхай12 сар 6. 6:40Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ12 сар 6. 6:30Усанд явах зам...12 сар 6. 6:30Жагсаал, цуглааныг албадан тараах тухай захирамжийг хүчингүй болголоо12 сар 6. 0:25ҮАБЗ-ийн зөвлөмжөөр Онц байдал зарлах тухай Ерөнхийлөгч зарлиг гаргана12 сар 5. 22:12"ТАВАНТОЛГОЙ ХК"-ийн ТУЗ-ын зөвлөлөөс уриалга гаргалаа12 сар 5. 20:41Хүүхдэдээ “тэсрэх бөмбөг”, " хиймэл дагуул" гэх зэргээр эх оронч нэр өгөхийг үүрэгджээ12 сар 5. 16:08Нүүрсний хулгайн асуудлаар УИХ нээлттэй сонсгол явуулна12 сар 5. 15:58Д.Амарбаясгалан: Засгийн газар шүгэл үлээгчийн үүргийг хангалттай гүйцэтгэж байгаа12 сар 5. 14:54116 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлшний нөөц байна12 сар 5. 13:51С.Одонтуяа: Нүүрсний хулгайн асуудлаар нээлттэй сонсгол хийх шаардлагыг Ерөнхий сайдад тавьсан12 сар 5. 12:56ШШГЕГ-ын албан тушаалтнуудын хэргийг Прокурорт шилжүүлжээ12 сар 5. 12:29Коронавируст халдварын 61 тохиолдол батлагдав12 сар 5. 12:21Хуйвалдсанаа тэд шийтгэлээ, хулгайлснаа бид яах вэ Ерөнхий сайд аа12 сар 5. 11:53Т.Доржханд: Зарим нь үнэн сэтгэлээсээ, зарим нь зохион байгуулалттай талбай дээр гарч ирлээ12 сар 5. 11:49Ид шидийн түүх12 сар 5. 11:44С.Ганбаатар: У.Хүрэлсүх, Л.Оюун-Эрдэнэ, Г.Занданшатар гурав ажлаа хийхгүй байна12 сар 5. 11:27Нийтийн тээврийн 826 автобусанд өдөрт 134 тонн түлш зарцуулдаг12 сар 5. 11:23Индонезид галт уул дэлбэрчээ12 сар 5. 11:08
 Facebook Twitter Youtube