Түүхэн товчоон: Калка голын тулалдаан

5/ 24/ 2024    7 цаг 48 минут
1223 онд болсон Калка голын эрэгт болсон Монгол, Оросын цэргийн анхны тулалдаан.
Монголын цэрэгт цохигдсон Кипчакийн хан Котян нь Галичийн Мстислав ван дээр очиж зугатан очиж тусламж хүсчээ. Котян хан монголчуудын талаар “Өнөөдөр манай нутгийг, маргааш танай нутгийг эзэлнэ” гэж хэлсэн нь Оросын вангуудад нөлөө үзүүлжээ. Галичийн Мстислав вангийн санаачилгаар Киев хотод Оросын вангууд хуралдан хэрхэх тухай зөвлөлдөж туслах нь зүйтэй гэсэн шийдвэр гаргажээ. Тэр үед монголын цэргийн жанжны томилсон 10 элч ирж Оросын вангуудад хандан “Бид Орост халдах санаагүй. Зөвхөн кипчакуудыг дайлахаар ирсэн билээ. Тэд ч бас урьд нь танай улсад халдан түйвээж он жил удсан биш үү. Та нар энэ завшааныг ашиглан урьдын өшөөгөө авч олз ашгаа хамтаар хуваавал ямар вэ?” гэсэн санал тавьжээ. Гэвч Оросын тал саналыг хүлээж аваагүйгээр барахгүй элч нарыг нь хороожээ. 

Оросын Галичийн ван Мстислав Мстиславич, Киевийн ван Мстислав Романович, Черниговын ван Мстислав Святославич нарын удирдсан орос-кипчакийн холбоот цэрэг 1223 оны 5-р сард монголчуудтай байлдахаар Днепр мөрний орчимд хүрч иржээ. Оросын зарим ван тухайлбал Владимир-Суздалийн их ван Юрий Всеволодович энэ тулалдаанд оролцсонгүй. Холбоотны цэрэг Днеприйг гаталж монголын алгинч цэргийн захирагчийг барьж авч кипчакуудад өгч алуулжээ.

Монголчууд холбоотны их цэрэгтэй шууд тулгаран байлдсангүй, харин хүчийг нь сарниулж цохихоор төлөвлөж 12 өдрийн турш буруулан зугатаж, тэднийг Калка голыг гаталсны дараагаар 1223 оны 5-р сарын 30-нд гэнэт эргэн цохижээ. Монгол цэрэг ухран буруулсанд Галицын Мстислав, Волыны Даниил нар хүчиндээ эрдэж бусадтайгаа тохиролцолгүйгээр дайран орсон боловч монголчуудад цохиулан цэргээ орхин зугатжээ. Гэвч монголчууд Калка голоор гарахдаа онгоц сал зэргийг нь шатаасан учир Оросын цэргийн зөвхөн арваны нэг нь зугатаан гарч чадсан ажээ. Энэ тулалдаанд амь үрэгдэгсдийн тооны талаар зөрүүтэй тэмдэглэсэн байдаг ч ерөнхийдөө оросын үлэмж тооны цэрэг түүний дотор 6 их ван алагдаж, зэр зэвсэг, хүнсний нөөцөө олзлуулсан гэж үздэг. Галичийн ван Мстиславын ялагдсаныг сонсоод Киевийн ван ирж тусалсангүй. 

Тийнхүү Калка голын тулалдаанд холбоотны цэрэг ялагдсан нь нэгд, холбоотны цэрэгт хамтын хүчээр довтлох төлөвлөгөө, туршлага байсангүй, хоёрт, дайсны хүчийг дутуу үнэлж эсрэг талын хүчнийг судалж үзээгүй зэрэг нь нөлөөлжээ. (С.Цолмон)

 

Ашигласан ном зохиол

Базарсүрэн Ж, Чингис хааны цэргийн зэр зэвсэг, УБ., 2005

Дамдинсүрэн А., Монголын зэвсгийн товч түүх, УБ., 1990

Жүгдэр Ч., Чингисийн төрийн үзэл, цэргийн урлаг, УБ., 1990

Чойсамба Ч., Бат хааны байлдан дагуулал, УБ., 2003

Шагдар Х., Монголчуудын аян дайн ба цэргийн урлагийн түүх (XIII зуун), УБ., 2000

Монгол улсын түүх, дэд боть, УБ., 2003

Монгол цэргийн түүхийн товчоон (МЭӨ III зуунаас ХХ зууны эхэн хүртэл), Тэргүүн дэвтэр, УБ., 1996

Храпачевский Р.П., Чингис хааны цэрэг дайны гүрэн, орчуулсан М.Одхүү, УБ., 2008

Пашуто В.Т., Монгольский поход в глубь Европы // Татаро-монголы в Азии и Европе, 2-е изд., М.: Наука,1977

0


Сэтгэгдэл (0)

⚠ Анхаар!
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд Toim.mn хариуцлага хүлээхгүй.





ШИНЭ МЭДЭЭ

Ойрын өдрүүдэд нутгийн хойд хэсгээр дуу цахилгаантай аадар бороо орно6 сар 24. 14:05ЦЕГ: Хүүхдийн эрхийг зөрчсөн 82 иргэнд 24.600.000 төгрөгийн торгуулийн шийтгэл оногдуулав6 сар 24. 12:19ХҮЭК-т сонгуультай холбоотой гэм хэргийн шинжтэй 182 гомдол мэдээлэл иржээ6 сар 24. 12:09МАН-ын дарга, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ: 2025 оныг залуучуудын жил болгоно6 сар 24. 12:05Нэр дэвшигч, нам, эвсэл хандив болон сонгуулийн зардлын тайлангаа Аудитын байгууллагад хүргүүлж, ил тод мэдээлнэ6 сар 24. 11:05Нам, эвслийн дарга нарын хамгийн олон давтамжтай “үгс”6 сар 24. 10:59ЭМД-ын шимтгэлээ 2019 оноос тасралтгүй төлснөөр тусламж үйлчилгээ авах боломжтой6 сар 24. 10:56Дүнжингарав худалдааны төвийн уулзвараас 133 дугаар сургууль хүртэлх авто замын өргөтгөлийн ажил хийгдэж байна6 сар 24. 10:51Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэлүүд нэмлээ6 сар 24. 10:47Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн Бүгд Найрамдах Узбекистан Улсад хийх төрийн айлчлал эхэллээ6 сар 24. 10:42Р.Даваадорж: Төсвийн 5-7 тэрбумаар Сэлэнгэ аймагт “балгас” барьсан байхыг харлаа6 сар 24. 10:38Нийслэлийн хэмжээнд гамшгаас хамгаалах өндөржүүлсэн бэлэн байдлын зэрэгт шилжлээ6 сар 23. 16:54Гэр, хашаа, гудамж, талбайд ус орсон 70 дуудлага, мэдээллийн дагуу ажиллалаа6 сар 21. 20:20Үерийн далан халих эрсдэлээс сэргийлж Дунд голын төгсгөлд зөвшөөрөлгүй барьсан түр замыг сэтэллээ6 сар 21. 13:36Иргэдийн аюулгүй байдлыг хангаж, бэлэн байдалд ажиллаж байна6 сар 21. 10:45Шар хоолойн 3 км автозамын ажил удахгүй эхэлнэ6 сар 21. 10:39Ц.Энхбат: Үр хүүхдэдээ новшийн нийгэм үлдээчхээд “би сошиал дээр зөндөө сэтгэгдэл бичсэн” гээд сууж баймааргүй байна6 сар 21. 10:36Монгол Улсын Арслан Б.Ганбат: Б.Заяабал бол бэлтгэгдсэн төрийн хүн6 сар 19. 20:22С.Батсайхан: Ус зайлуулах шугам угсарсан газруудад үзлэг хийхэд ус тунасан асуудал гараагүй6 сар 19. 19:23Б.Заяабал: Баруун бүст Ховдын цементийн үйлдвэртэй адил том оврын гангийн үйлдвэр байгуулахаар мөрийн хөтөлбөрт туссан6 сар 19. 13:55Хотын реформын автор Э.Бат-Амгалан6 сар 19. 13:09Д.Оюунбат: Өчигдөр шөнө орсон аадраар үерийн нөхцөл байдал үүсээгүй6 сар 19. 10:32Сайдын дэвшсэн тойрогт пуужингийн хуртай6 сар 19. 9:49Туркийн нэг ч аяллын компанид агнуурын тусгай зөвшөөрөл олгоогүй6 сар 19. 9:12Нийслэл 2024 онд багтан бонд гаргаж, дотоодын зах зээлд арилжаална6 сар 19. 9:05НӨАТ-ын сугалааны тохирол явагдана6 сар 19. 8:54Хүнийг 48 цагийн дотор үхэлд хүргэх аюултай, “эдээр хооллодог” нянгийн өвчлөл Японд тархаад байна6 сар 19. 8:49Улаанбаатарт дуу цахилгаатай бороотой6 сар 19. 8:43Зурхай: Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал жаргал ирнэ6 сар 19. 8:41Завхан аймагт болсон үерт 5 багийн 158 өрх өртжээ6 сар 18. 21:33Харцага Ц.Бямба-Отгонд Улсын арслан цолыг нөхөн олгов6 сар 17. 11:41Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн гадна талбайн ногоон байгууламжийн ажил 40 хувьтай үргэлжилж байна6 сар 17. 10:39Улаанбаатарт +29...+31 градус дулаан байна6 сар 17. 8:16Зурхай: Сэтгэлд сэвтэй газар очиход муу6 сар 17. 8:14Ардчилсан намын дарга Лу.Гантөмөр эмгэнэл илэрхийллээ6 сар 17. 8:02Б.Заяабал: "Шинэ хоршоо" хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байна6 сар 15. 16:47Шинэ хоршоологчдод алдаа оноогоо дэнслэх судалгаа, туршлага хэрэгтэй6 сар 15. 16:28Ричард Бреслин: Улаанбаатар хотын төв цэнгэлдэх хүрээлэнг бүрэн шинэчлэх шаардлагатай6 сар 14. 17:00“ASIAN FOLK” АЗИЙН ХОТУУДЫН АРДЫН УРЛАГ, ГАР УРЛАЛЫН НААДАМ ЭХЭЛЛЭЭ6 сар 14. 14:25Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ 30 саяын машин, 364 саяын орон сууцтай6 сар 14. 9:11
 Facebook Twitter Youtube